Question

Difficulty: MediumSes Bilgisi

Türkçede bazı sözcükler cik/cu¨k-cik / -cük küçültme ekini aldıklarında, sözcük kökü ile ek arasında bir ünlü türediği görülür. Bu ses olayına "ünlü türemesi" denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü türemesine örnek olabilecek bir kullanım vardır?

  1. A
    Sıcacık bir çorba içmek hepimize çok iyi gelmişti.
  2. B
    Ufacık bir ihmal, büyük sorunlara yol açabilir.
  3. O, bu hayattaki biricik dostumdur.Answer
  4. D
    Kitapçıdan aldığı son eseri bir solukta bitirdi.
  5. E
    Büyükçe bir kutunun içine eşyalarını yerleştirdi.

Answer

Cümledeki "biricik" sözcüğü, "bir" köküne "-cik" ekinin gelmesiyle oluşmuş ve aradaki "i" sesi türemiştir.
Doğru seçenekte yer alan "biricik" sözcüğü incelendiğinde; sözcüğün kökü "bir", aldığı ek ise küçültme eki olan "-cik"tir. Kelime oluşurken kök ile ek arasında fazladan bir "i" ünlüsü ortaya çıkmıştır. Bu durum, sorunun kökünde verilen ünlü türemesi tanımıyla tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcükleri kök ve eklerine ayırma
bir + cik \rightarrow biricik
Sözcüğün orijinal yapısını görmek ve ses değişimini saptamak için.
2
Ek ile kök arasındaki ses değişimini kontrol etme
"bir" ve "-cik" arasında fazladan bir "i" ünlüsü belirdiği görülür.
Tanımda belirtilen "ünlü türemesi" kuralının uygulanıp uygulanmadığını anlamak için.
3
Diğer seçeneklerdeki benzer ekli sözcükleri inceleme
Sıcacık (sıca-k-cık), ufacık (ufa-k-cık) kelimelerinde ünsüz kaybı olduğu saptanır.
Aynı ekle yapılan fakat farklı ses olayına (ünsüz düşmesi) uğrayan kelimeleri eleyerek doğru sonuca ulaşmak için.

Key Concept

Ünlü Türemesi

Hints

1
Cümlelerdeki cik/cu¨k-cik / -cük eki almış kelimelere odaklanın.
2
Kelimenin köküne bakın: Kökün sonunda bir harf mi eksilmiş (düşme) yoksa araya yeni bir harf mi gelmiş (türeme)?
3
Bir, az, dar, genç gibi kelimelere cik-cik eki getirildiğinde ne olduğunu hatırlayın.

Practice More

Ünlü türemesi sadece küçültme eklerinde değil, 'pekiştirmeli sözcüklerde' (sapasağlam, güpegündüz) de karşımıza çıkabilir. Bu konuya da göz atabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Rate this question