Türkiye'de orman üst sınırı (ormanların yetişebildiği en yüksek seviye) temel olarak enlem ve sıcaklık ilişkisine göre belirlenir. Bu kurala göre, güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklığın azalmasına bağlı olarak orman üst sınırının deniz seviyesine yaklaşması beklenir. Ancak Türkiye haritası incelendiğinde; yaklaşık Kuzey enlemindeki Erzurum-Sarıkamış çevresinde ormanların metreye kadar çıkabildiği, buna karşın daha güneyde yer alan bazı kıyı dağlarında bu sınırın daha aşağıda kaldığı görülmektedir.
Erzurum çevresinde orman üst sınırının bu kadar yüksek olmasını sağlayan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?
- ADağların denize bakan yamaçlarının her mevsim bol yağış alması
- Karasallığın etkisiyle yaz sıcaklıklarının yüksek olması ve büyük dağ kütlelerinin ısıyı daha fazla hapsetmesiAnswer
- CBölgedeki volkanik toprakların iğne yapraklı ağaçlar için yüksek mineral değerine sahip olması
- DEnlem etkisinin sıcaklık üzerindeki belirleyiciliğinin denizellik tarafından tamamen ortadan kaldırılması
- EHakim rüzgar yönünün kuzey sektörlü olması nedeniyle buharlaşmanın azalması
Answer
Karasallık ve kütle etkisi nedeniyle yaz sıcaklıklarının yüksek olması ve ısınmanın daha şiddetli gerçekleşmesi orman üst sınırını yükseltmiştir.
Türkiye'de ormanların çıkabildiği en yüksek seviye olan 'orman üst sınırı' sıcaklığa bağlıdır. Karasal bölgelerde, özellikle Doğu Anadolu gibi geniş ve yüksek kütlelerde yaz sıcaklıkları denizel bölgelere göre daha yüksek değerlere ulaşır. 'Kütle Etkisi' denilen bu durum sayesinde, ağaçlar normalde enlem gereği yetişemeyecekleri kadar yüksek irtifalarda ( metre) bile kendilerine uygun sıcaklığı bulabilirler.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Kütle Etkisi ve Orman Üst Sınırı
Hints
1
Ormanların alt sınırını nemlilik, üst sınırını ise sıcaklık belirler. Soru bizden üst sınırı etkileyen bir durum istiyor.
2
Erzurum, Türkiye'nin en karasal yerlerinden biridir. Karasal alanlar ile denizel alanların yazın ısınma özelliklerini kıyasla.
3
Geniş dağ kütlelerinin güneşten gelen enerjiyi depolayıp çevresini ısıtmasına 'Kütle Etkisi' denir. Bu durum Erzurum'da ormanların neden daha yükseğe çıkabildiğini açıklar.
Practice More
Orman alt sınırının Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında neden farklı seviyelerde olduğunu araştırarak nemlilik etkisini pekiştirebilirsin.
Estimated Time:1m 30s