Türkçede bazı sözcükler yapım eki alarak türetildikleri sırada, vurgusuz kalan orta hecedeki ünlülerini kaybederler. Bu ses olayına 'türetilirken ünlü düşmesi' adı verilir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde türetilirken ünlü kaybına uğramış bir sözcük kullanılmıştır?
- ABu kadar işin arasında bana ayıracak vakti olmadığını söyledi.
- BKüçük çocuk, soğuktan kızarmış burnunu atkısıyla iyice kapattı.
- COnun bu sorunu nasıl çözeceğini hepimiz merak ediyorduk.
- Şehrin girişindeki yeni kavşak, trafiğin akışını oldukça rahatlattı.Answer
- EKomutan, askerlerine hemen toplanmalarını emretti.
Answer
Yeni kavşak ifadesinde yer alan 'kavşak' sözcüğü, 'kavuş-' fiilinden '-ak' yapım ekiyle türetilirken ünlü kaybına uğramıştır.
Doğru cevap olan 'kavşak' sözcüğü, 'yolların birleştiği yer' anlamına gelir ve 'kavuşmak' fiilinden türetilmiştir. 'Kavuş-' fiiline isim yapma eki olan '-ak' getirildiğinde, kelimenin ortasındaki 'u' ünlüsü düşer. Bu durum, sözcük yeni bir anlam kazanırken (türetilirken) gerçekleştiği için soruda istenen kurala tam olarak uymaktadır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türetilirken Ünlü Düşmesi
Hints
1
Ünlü düşmesi her zaman sadece 'ek gelmesi' demek değildir; ek gelince yeni bir kelime mi oluşuyor yoksa kelime aynı kalıp sadece ek mi alıyor buna bakın.
2
Bir sözcüğün 'türetilmesi' demek, o sözcüğün yapım eki alarak isimden fiil veya fiilden isim gibi yeni bir tür/anlam kazanmasıdır.
3
'Kavşak' kelimesinin kökünün 'kavuşmak' eylemi olduğunu ve '-ak' ekiyle bir isme dönüştüğünü düşünün.
Practice More
Benzer şekilde 'çevre' (çevir-e), 'uyku' (uyu-ku) ve 'ayrılık' (ayır-ılık) gibi türetilirken ünlü kaybına uğrayan diğer önemli kelimeleri inceleyin.
Estimated Time:2m 0s