Türkiye'nin Ekvator'a olan uzaklığı ve bulunduğu enlem kuşakları; iklim koşullarından bitki örtüsüne, gölge boyundan alacakaranlık sürelerine kadar geniş bir yelpazede belirleyici rol oynar. Bu durumun bir sonucu olarak, güneyden kuzeye doğru gidildikçe coğrafi unsurların birçoğunda belirli bir düzen içerisinde değişimler yaşanır.
Buna göre, Türkiye'de gözlemlenen aşağıdaki durumlardan hangisi enlem etkisine bağlı olarak ortaya çıkan matematiksel bir sonuç değildir?
- AAkdeniz kıyılarındaki yıllık ortalama sıcaklık değerlerinin Marmara kıyılarına göre daha yüksek olması
- BAralık tarihinde Mersin'de ölçülen gündüz süresinin Zonguldak'tan daha uzun olması
- CDağların güney yamaçlarının bakı etkisiyle güneş ışınlarını daha dik açıyla alması ve daha çok ısınması
- DSinop'ta güneşin doğuş ve batış anının (tan ve gurup) Hatay'a göre daha uzun süre izlenebilmesi
- Iğdır Ovası'nda çevresindeki yüksek alanlara göre sıcaklığın fazla olması ve buna bağlı olarak pamuk tarımı yapılabilmesiAnswer
Answer
Iğdır Ovası'nda çevresindeki yüksek alanlara göre sıcaklığın fazla olması ve pamuk tarımı yapılabilmesi
Doğru cevap olan Iğdır Ovası örneği, bir mikroklima (küçük iklim alanı) örneğidir. Iğdır'ın çevresindeki illere (Erzurum, Kars gibi) göre daha sıcak olması ve pamuk gibi sıcaklık isteyen bir ürünün yetişmesi, bölgenin deniz seviyesine göre alçakta olması ve etrafının dağlarla çevrili olmasıyla yani özel konumuyla ilgilidir. Eğer sadece enlem etkili olsaydı, Iğdır'ın da çevresi kadar soğuk olması gerekirdi.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Matematiksel Konum (Enlem) ve Özel Konum Ayrımı
Hints
1
Matematik konum, enlem ve boylam dereceleriyle ilgilidir; özel konum ise yükselti, karasallık ve yer şekilleriyle ilgilidir.
2
Soruda 'enlem etkisi'ne ters düşen veya enlemle açıklanamayan, yerel bir faktör aramalısınız.
3
Iğdır'ın pamuk yetiştirebilmesi, Türkiye'nin enlem değerlerine göre beklenen bir durum değildir; bu bir çevreye göre alçakta kalma (çukurda olma) sonucudur.
Practice More
Türkiye'nin özel konumunun sonuçlarını (yükselti etkisi, karasallık, jeopolitik) tekrar ederek farkları pekiştirebilirsiniz.
Alternative Method
Şu kuralı unutmayın: Eğer bir özellik Türkiye'nin güneyinden kuzeyine gidildikçe düzenli artıyor veya azalıyorsa genellikle enlemdir. Ancak batıdan doğuya değişiyorsa veya yerel olarak kesintiye uğruyorsa (Iğdır örneği gibi) bu özel konumdur.
Estimated Time:1m 15s