Question

Difficulty: HardYazımı Karıştırılan Sözcükler

Yabancı dillerden dilimize geçen sözcüklerin yazımı ve somut yer bildirmeyen "alt, üst, üzeri" sözleriyle kurulan birleşik kelimelerin imlası sıklıkla karıştırılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

  1. A
    Modern toplumlarda entelektüel bireylerin eleştirel düşünme yeteneği, sosyal değişimin itici gücü olarak görülür.
  2. B
    Psikoloji dersinde işlenen illüzyon konusu, duyuların bizi nasıl yanıltabileceğini çarpıcı örneklerle ortaya koydu.
  3. Araştırmacıların sunduğu raporda, çocukların davranışlarını etkileyen bilinç altı süreçler ayrıntılı bir şekilde ele alınmış.Answer
  4. D
    Devlet tiyatroları, zengin repertuvarı ile her yaştan izleyiciye hitap etmeye devam ederek kültürel gelişime katkı sağlıyor.
  5. E
    Sağlık Bilimleri Fakültesi tarafından düzenlenen panelde, vejetaryen beslenmenin metabolik süreçler üzerindeki etkileri değerlendirildi.

Answer

C seçeneğinde yer alan 'bilinç altı' ifadesi, TDK kuralları gereği bitişik yazılması gerektiği halde ayrı yazıldığı için bir yazım yanlışı içermektedir.
Doğru cevap, somut olarak yer bildirmeyen 'alt' sözcüğüyle kurulan 'bilinçaltı' kelimesinin yazımıyla ilgilidir. Türk Dil Kurumu'nun yazım kurallarına göre; somut olarak yer bildirmeyen 'alt', 'üst' ve 'üzeri' sözcüklerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. 'Bilinçaltı' sözcüğü zihinsel, soyut bir alanı ifade ettiği ve gerçek anlamda fiziksel bir 'alt' konumu belirtmediği için bitişik yazılması gerekirken, seçeneklerde ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılması muhtemel olan yabancı kökenli ve birleşik yapılı sözcükleri tespit edin.
Tespit edilen sözcükler: entelektüel, illüzyon, bilinç altı, repertuvar ve vejetaryen.
Sorunun odaklandığı yazım kurallarını bu anahtar kelimeler üzerinden denetlemek gerekir.
2
Yabancı kökenli sözcüklerin (entelektüel, illüzyon, repertuvar, vejetaryen) imlasını TDK sözlüğüne göre kontrol edin.
Söz konusu sözcüklerin tamamının doğru imla ile yazıldığı saptanmıştır.
Bu sözcükler sıklıkla yanlış telaffuz edildiği için yazıda da sıklıkla hata yapılan kelimelerdir.
3
Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili 'alt, üst ve üzeri' kuralını hatırlayın.
Somut olarak yer bildirmeyen 'alt, üst ve üzeri' sözleriyle kurulan birleşik kelimelerin bitişik yazılması gerektiğini belirleyin.
Türkçe yazım kurallarında yer bildiren kelimelerin soyut anlam kazandığında bitişik yazılması temel bir kuraldır.
4
C seçeneğindeki 'bilinç altı' ifadesini bu kurala göre değerlendirin.
'Bilinçaltı' sözcüğü somut bir yer (örneğin bir masanın altı) bildirmediği, soyut bir kavramı karşıladığı için bitişik yazılmalıdır. Ayrı yazımı yanlıştır.
Hatalı kullanımın nedenini belirleyerek doğru sonuca ulaşılır.

Key Concept

Yazımı Karıştırılan Sözcükler ve Somut Yer Bildirmeyen Birleşik Kelimelerin Yazımı

Practice More

Benzer şekilde 'olağanüstü', 'akşamüzeri' ve 'suçüstü' gibi kelimelerin bitişik yazım kuralını tekrar etmek konunun pekişmesini sağlar.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question