Question

Difficulty: MediumRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgârların yer şekilleri üzerindeki etkisi; yıllık yağış miktarının az, bitki örtüsünün cılız ve fiziksel (mekanik) ufalanmanın şiddetli olduğu kurak ve yarı kurak alanlarda daha belirgindir. Bu durumun en tipik örnekleri Konya-Karapınar çevresi ile Güneydoğu Anadolu'nun güneyinde gözlemlenir.

Buna göre, Konya-Karapınar yöresinde saha çalışması yapan bir gözlemcinin, rüzgâr aşındırması ve rüzgâr biriktirmesi sonucunda oluşan yer şekillerini bir arada gördüğü seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Mantarkaya - KumulAnswer
  2. B
    Peri Bacası - Tafoni
  3. C
    Traverten - Barkan
  4. D
    Yardang - Dev Kazanı
  5. E
    Hamada - Delta Ovası

Answer

Mantarkaya ve Kumul çifti, rüzgârın hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetlerinin bir arada verildiği seçenektir.
Mantarkaya, rüzgârın taşıdığı kumların kayaların alt kısımlarını daha fazla aşındırmasıyla oluşan tipik bir aşındırma şeklidir. Kumullar ise rüzgârın taşıma gücünün bittiği alanlarda yaptığı biriktirme faaliyetinin sonucudur. Karapınar yöresi Türkiye'de bu iki şeklin en yaygın görüldüğü sahadır.

Step-by-Step Solution

1
Bölgenin coğrafi şartlarını değerlendirme
Konya-Karapınar çevresinin kurak, bitki örtüsünden yoksun ve rüzgâr etkisine açık olduğu belirlenir.
Rüzgâr şekillerinin oluşabilmesi için arazinin kuru ve bitki örtüsünün cılız olması gerekir.
2
Rüzgâr aşındırma şekillerini gruplandırma
Mantarkaya, Tafoni, Yardang ve Hamada'nın aşındırma süreçleriyle oluştuğu hatırlanır.
Rüzgârın taşıdığı taneciklerin kayalara çarpması (korozyon) aşındırmayı sağlar.
3
Rüzgâr biriktirme şekillerini gruplandırma
Kumul, Barkan ve Lös topraklarının biriktirme süreçleriyle oluştuğu hatırlanır.
Rüzgârın hızının azaldığı yerlerde taşıdığı yükü bırakması biriktirmeyi sağlar.
4
Seçeneklerdeki ikilileri kontrol etme
Mantarkaya (aşındırma) ve Kumul (biriktirme) eşleşmesinin doğru olduğu görülür.
Soruda her iki faaliyet türünün (aşındırma ve biriktirme) birlikte örneklendiği şık istenmiştir.

Key Concept

Rüzgârların Türkiye'deki yer şekillendirici etkisi ve oluşturdukları spesifik aşındırma/biriktirme şekilleri.

Practice More

Rüzgârların Türkiye'de en az etkili olduğu bölgenin neden Karadeniz olduğunu (nem ve bitki örtüsü ilişkisi) araştırabilirsiniz.
Estimated Time:55s
Rate this question