Osmanlı klasik çağında toplum; "yönetenler" (askerî/beraya) ve "yönetilenler" (reaya) olarak iki temel sınıfa ayrılmıştır. Devletin bekası ve liyakat ilkesi gereği, bu sınıflar arasında "dikey hareketlilik" denilen geçişlere izin verilmiştir. Ancak Müslüman bir reaya ile gayrimüslim bir reayanın askerî sınıfa dahil olma yöntemleri ve kurumsal kanalları birbirinden kesin çizgilerle ayrılmaktadır.
Buna göre, Osmanlı toplumsal yapısında Müslüman bir reaya ailesinden gelen bir bireyin, "askerî" (yöneten) sınıfına dahil olabilmek için başvurabileceği en sistemli ve kurumsal yol aşağıdakilerden hangisidir?
- ADevşirme sistemine tabi tutularak saray eğitimi (Enderun) almak
- Medrese eğitimini başarıyla tamamlayıp icazet alarak ilmiye sınıfına girmekAnswer
- CLonca teşkilatında "üstat" (usta) derecesine yükselerek esnaf kethüdası olmak
- Dİltizam ihalelerine katılıp mültezimlik hakkı kazanarak taşrada vergi toplamak
- EŞehirlerde büyük çaplı ticaret (bezirganlık) yaparak servet biriktirmek ve vakıf kurmak
Answer
Müslüman reaya kökenli bir bireyin askerî (yöneten) sınıfa geçebilmesinin en temel yolu medrese eğitimi alarak ilmiye sınıfına dahil olmasıdır.
Osmanlı Devleti'nde Müslüman reaya kökenli bireylerin yönetenler (askerî) sınıfına geçebilmesi için en yaygın ve sistemli yol eğitimdir. Medreselerde eğitim alarak "icazet" (diploma) alan bir kişi, İlmiye sınıfına dahil olur ve böylece vergi veren reaya statüsünden, devlet adına adli, dini ve eğitim hizmeti yürüten askerî statüye geçmiş olur. Bu durum, liyakate dayalı dikey hareketliliğin en önemli örneğidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Dikey Hareketlilik ve İlmiye Sınıfı
Hints
1
Osmanlı'da 'yöneten' olabilmek için ya kılıç ehli (asker), ya kalem ehli (bürokrat) ya da ilim ehli (alim) olmak gerekir.
2
Devşirme sistemi sadece gayrimüslimlere özeldir; bu yüzden Seyfiye ve Kalemiye yolları Müslüman reaya çocukları için klasik dönemde kapalıdır.
3
Müslüman halkın çocuklarının devlet hiyerarşisinde yükselebileceği tek kurumsal 'eğitim kapısı' medresedir.
Practice More
İlmiye sınıfının Divan-ı Hümayun'daki temsilcileri olan Kazasker ve Şeyhülislam'ın yetki alanlarını inceleyerek bu sınıfın gücünü pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s