Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye'nin coğrafi özellikleri; Mutlak (Matematik) Konum ve Göreceli (Özel) Konum olarak iki başlık altında incelenir. Mutlak konum, Dünya üzerindeki enlem ve boylam dereceleriyle açıklanırken; göreceli konum yükselti, yer şekilleri, denizellik-karasallık ve jeopolitik gibi unsurları kapsar.

Aşağıda Türkiye'ye ait bazı özellikler ve bu özelliklerin temel nedenleri eşleştirilmiştir:

I. Kış mevsiminde Cephe (Frontal) yağışlarının etkili olması →\rightarrow Mutlak Konum (Orta Kuşak)
II. Aynı anda farklı mevsim özelliklerinin bir arada yaşanması →\rightarrow Göreceli Konum (Yer Şekilleri ve Yükselti)
III. Batıdan doğuya doğru gidildikçe tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin uzaması →\rightarrow Mutlak Konum (Boylam Farkı)
IV. Türkiye'nin enerji nakil hatlarında bir köprü (enerji koridoru) görevi görmesi →\rightarrow Göreceli Konum (Jeopolitik Konum)
V. Karadeniz kıyı kesiminde nemliliğin iç kesimlere göre daha fazla olması →\rightarrow Göreceli Konum (Denizellik)

Buna göre, yukarıdaki eşleştirmelerden hangisi coğrafi prensipler açısından hatalıdır?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. IIIAnswer
  4. D
    IV
  5. E
    V

Answer

Batıdan doğuya gidildikçe tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin uzamasını 'Boylam Farkı' ile açıklayan üçüncü öncül hatalıdır.
Tarım ürünlerinin olgunlaşma süresi sıcaklığa bağlıdır. Türkiye'de batıdan doğuya doğru gidildikçe boylam dereceleri değişir; ancak bu durum sıcaklığı etkilemez. Sıcaklığın düşmesinin ve ürünlerin daha geç olgunlaşmasının temel nedeni, Anadolu'nun doğusuna gidildikçe ortalama yükseltinin artması ve karasallığın şiddetlenmesidir. Bu durum bir 'Göreceli (Özel) Konum' sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
Mutlak ve Göreceli Konum ayrımını yapınız.
Enlem ve boylam mutlak; yükselti, denizellik ve yer şekilleri göreceli konumdur.
Soruda verilen özelliklerin kaynağını doğru tespit etmek gerekir.
2
Batı-doğu yönlü sıcaklık değişimini analiz ediniz.
Türkiye'de batıdan doğuya gidildikçe ortalama yükselti artar (ortalama yükselti 11321132 metredir).
Sıcaklık ve buna bağlı tarımsal olgunlaşma süresi doğrudan yükseltiyle ilişkilidir.
3
Boylam etkisini kontrol ediniz.
Boylam farkı sadece yerel saat ve güneşin doğuş/batış saatleri üzerinde etkilidir; iklim veya sıcaklık üzerinde etkisi yoktur.
Boylamın matematiksel tanımı gereği iklimsel bir sonuç doğurmadığını saptamak gerekir.

Key Concept

Türkiye'de batı-doğu doğrultusundaki fiziksel ve ekonomik değişimlerin temel nedeni boylam değil, yükselti ve karasallıktır.

Hints

1
Boylam farkı sadece zamanla ilgili kavramları etkiler.
2
Türkiye'de batıdan doğuya doğru gidildiğinde değişen en önemli fiziksel özellik yükseltidir.
3
Tarım ürünlerinin olgunlaşması sıcaklığa, sıcaklık ise bu soruda yükseltiye bağlıdır. Yükselti göreceli bir konumdur.

Practice More

Türkiye'nin matematik konumunun sonuçlarını (özellikle orta kuşak sonuçlarını: A-B-C-D kuralı) tekrar gözden geçirin.

Alternative Method

Matematik konumun (Enlem-Boylam) sonuçlarını ezberlemek yerine; 'Güneş ışınları, saat, mevsim' dışındaki çoğu fiziksel değişimin (dağ, deniz, maden, ticaret) Özel Konum olduğunu düşünebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

More questions from this topic