1982 Anayasası’na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları, kural olarak yargısal denetime tabi değildir. Ancak Anayasa, yasama faaliyetlerinin hukukiliğini güvence altına almak amacıyla belirli parlamento kararları için bu kurala istisnalar öngörmüştür. Bu istisnalar içerisinde yer alan bazı kararlar, Anayasa'nın 85. maddesinde düzenlenen "özel denetim" (7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar) usulüne tabidir.
Buna göre, aşağıdaki parlamento kararlarından hangisi, yargısal denetime tabi olmasına rağmen Anayasa'nın 85. maddesindeki bu "özel denetim" usulüne değil, Anayasa'nın 148. maddesindeki genel denetim usullerine tabidir?
- AYasama dokunulmazlığının kaldırılması
- BMilletvekilinin istifasının TBMM Genel Kurulu tarafından kabulü ile üyeliğinin düşürülmesi
- TBMM İçtüzüğü’nün veya belirli hükümlerinin değiştirilmesiAnswer
- DMilletvekilliğinin, bağdaşmayan bir görevde ısrar edilmesi nedeniyle düşürülmesi
- EMeclis çalışmalarına devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi
Answer
TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi kararı, yargısal denetime tabi olan bir parlamento kararı olmasına rağmen, milletvekilliğinin düşürülmesi veya dokunulmazlığın kaldırılması gibi işlemler için öngörülen 7/15 günlük özel denetim usulüne (m. 85) değil; kanunlar için uygulanan genel denetim usulüne (m. 148) tabidir.
TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi bir parlamento kararıdır; ancak Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca kanunlarla aynı yargısal denetim rejimine tabidir. Bu denetimde, kanunlarda olduğu gibi şekil ve esas bakımından iptal davası açılabilir. Oysa yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) kararları için Anayasa'nın 85. maddesinde, ilgili milletvekilinin veya bir başka milletvekilinin 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurması ve Mahkemenin 15 gün içinde karar vermesi şeklinde özel ve hızlı bir denetim usulü belirlenmiştir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim Ayrımı
Hints
1
Yargı yolu açık olan üç parlamento kararı istisnası vardır: İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin belirli nedenlerle düşürülmesi.
2
Anayasa'nın 85. maddesi (7/15 gün kuralı), sadece milletvekillerinin şahsi statülerini etkileyen bireysel kararlar için öngörülmüş bir güvencedir.
3
İçtüzük denetimi, genel hukuk normu niteliği taşıdığı için kanunların denetimini düzenleyen 148. madde kapsamında ele alınır.
Practice More
Milletvekilliğinin düşme hallerinden hangilerinin 'parlamento kararı' gerektirdiğini, hangilerinin ise 'kendiliğinden' (kesin hüküm/kısıtlanma) gerçekleştiğini tekrar etmeniz konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Estimated Time:2m 0s