Question

Difficulty: Very hardİki Noktanın Kullanımı

Noktalama işaretlerinin yazılı anlatımdaki işlevlerini değerlendiren bir dil bilgisi çalışmasında, iki noktanın (:) kullanımına dair şu saptama yapılmıştır: "İki noktadan sonra gelen kısım bağımsız bir yargı (cümle) bildiriyorsa büyük harfle, şayet sadece örnekleme amacı taşıyan sözcük veya sözcük grupları sıralanıyorsa küçük harfle başlar."

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamasından kaynaklanan bir yazım veya noktalama yanlışı yapılmıştır?

  1. A
    Divan şiirinde sevgilinin güzellik unsurları kalıplaşmış benzerliklerle anlatılır: selvi boy, keman kaş, badem göz ve ok kirpik...
  2. Denetçilerin hazırladığı teftiş raporunda şu tespite yer verilmiştir: kurum içi eğitimlere katılım oranının düşüklüğü, hizmet kalitesini doğrudan etkilemektedir.Answer
  3. C
    Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında bazı sanatçılar sadece tek bir türde eser vermeyi tercih etmiştir: Nurullah Ataç, Suut Kemal Yetkin.
  4. D
    Mülakatta komisyon üyelerinin adaydan beklediği en temel özellik şuydu: sorulan sorulara açık, net ve dürüst cevaplar vermesi.
  5. E
    Ulu Önder Atatürk'ün şu sözü millî birliğimizin en büyük teminatıdır: 'Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir.'

Answer

Kurum içi eğitimlere dair tespitin yer aldığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen ifadenin tam bir cümle olmasına rağmen küçük harfle başlatılması hatalıdır.
İlgili seçenekte iki noktadan sonra gelen 'kurum içi eğitimlere katılım oranının düşüklüğü, hizmet kalitesini doğrudan etkilemektedir' ifadesi, kendi içinde öznesi ve yüklemi olan bağımsız bir cümledir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama bir cümle niteliğindeyse büyük harfle başlamalıdır. Dolayısıyla 'kurum' kelimesinin küçük harfle yazılması kurala aykırıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki iki noktadan sonra gelen kısımların yapısal özelliğini belirle.
Tespit raporuyla ilgili cümlede 'kurum içi eğitimlere... etkilemektedir' ifadesinin bir yüklemi (etkilemektedir) olduğu ve bağımsız bir cümle kurduğu görülür.
Yazım kuralının uygulanabilmesi için kısmın cümle mi yoksa örnek mi olduğunun saptanması gerekir.
2
Büyük/küçük harf kuralını uygula.
Bağımsız bir cümle niteliği taşıyan açıklamalar büyük harfle başlamalıdır. 'kurum' sözcüğünün 'Kurum' şeklinde yazılması gerekirdi.
TDK'nin 'İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle başlar' kuralı ihlal edilmiştir.

Key Concept

İki Noktadan Sonra Büyük/Küçük Harf Kullanımı
Rate this question