Examkin

Question

Difficulty: Very hardDiğer Noktalama İşaretleri (Kesme, Tırnak, Yay Ayraç, Çizgiler)

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılırken; kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin ayrılmaması veya özel adlardan sonra yay ayraç içinde yapılan açıklamalarda eklerin konumu gibi hususlar oldukça detaylı kurallara bağlanmıştır. Bu kurallar ve istisnalar göz önüne alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)’nun "Yaban" romanı, Türk edebiyatında aydın-köylü çatışmasını en çıplak haliyle ortaya koyan eserlerden biridir.Answer
  2. B
    Türk Dil Kurumu Başkanlığına sunulan rapor, Türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri hakkında önemli bilimsel veriler içermektedir.
  3. C
    19. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı Devleti'nde Batılılaşma hareketleri, Tanzimat Fermanı ile yeni bir evreye girmiştir.
  4. D
    Avrupa Birliği'ne uyum yasaları çerçevesinde hazırlanan yeni düzenlemelerin, önümüzdeki ay Meclis gündemine gelmesi bekleniyor.
  5. E
    Ahmet Hamdi Tanpınar, "Huzur" romanında İstanbul’un (o dönemdeki adıyla Dersaadet) ruhunu Mümtaz karakteri üzerinden anlatır.

Answer

Cümledeki 'Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)’nun' ifadesinde kesme işareti yanlış yerdedir; doğru kullanım 'Yakup Kadri'nin (Karaosmanoğlu)' şeklinde olmalıdır.
Türkçede bir özel adın ardından yay ayraç içinde bir açıklama yapılacaksa, o özel ada getirilmesi gereken ek, yay ayraç açılmadan önce kesme işaretiyle ayrılır. Ayrıca ekin ses uyumu (ünlü uyumu vb.), yay ayraç içindeki söze göre değil, asıl özel ada göre belirlenir. Bu nedenle 'Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)’nun' kullanımı hem ekin yeri hem de ses uyumu bakımından hatalıdır; doğrusu 'Yakup Kadri’nin (Karaosmanoğlu)' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Yay ayraç ve kesme işareti hiyerarşisini kontrol et.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özel adlara getirilen ekler, yay ayraç içindeki açıklamadan önce yazılmalıdır.
Ek, cümlenin ana ögesi olan özel ada aittir, parantez içindeki açıklama ise ek bir bilgidir.
2
Ekin özel ada uyumunu denetle.
'Yakup Kadri' ismine gelecek olan iyelik eki '-nin' olmalıdır; '-nun' eki ise parantez içindeki 'Karaosmanoğlu' soyadına uyum sağladığı için hatalıdır.
Ekin ses uyumu, parantez içindeki söze göre değil, parantez dışındaki asıl isme göre belirlenir.
3
Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri incele.
Kurum adları (TDK), Avrupa Birliği istisnası ve türetilmiş adlar (Türkçenin) kurallarının doğru uygulandığını teyit et.
Bu kurallar KPSS'de en çok karıştırılan ve 'en zor' kabul edilen noktalama detaylarıdır.

Key Concept

Kesme İşareti ve Yay Ayracın Birlikte Kullanımı

Hints

1
Özel bir ismi açıklamak için parantez kullandığınızda, ekin hangi isme ait olduğunu düşünün.
2
Eki parantezden sonra getirmek, ekin parantez içindeki kelimeye ait olduğu izlenimini verir; oysa ek ana metne aittir.
3
Yunus Emre'nin (1240-1320) örneğini hatırlayın; ek her zaman parantezden önce ve asıl isme uyumlu gelir.

Practice More

Kurum adları ile devlet adlarının kesme işaretiyle ayrılma farklarını (TDK vs Türkiye Cumhuriyeti) çalışarak bu konudaki en zor çeldiricileri eleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Diğer Noktalama İşaretleri (Kesme, Tırnak, Yay Ayraç, Çizgiler)

More questions from this topic