Question

Difficulty: HardEkonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

19231923 yılında imzalanan Lozan Barış Antlaşması'na ekli Ticaret Sözleşmesi gereğince Türkiye, beş yıl süreyle gümrük tarifelerini yükseltmemeyi ve Osmanlı Devleti'nin son dönemindeki düşük gümrük oranlarını korumayı taahhüt etmiştir. Bu kısıtlayıcı hükmün süresinin 19291929 yılında dolması ve aynı yıl çıkarılan Gümrük Giriş Tarife Kanunu ile yüksek gümrük duvarlarının örülmesi; aşağıdaki gelişmelerden hangisinin uygulanabilirliğini ve başarıya ulaşmasını doğrudan kolaylaştıran hukuki bir altyapı oluşturmuştur?

  1. A
    İzmir İktisat Kongresi'nde "Misak-ı İktisadi" kararlarının oy birliğiyle kabul edilmesi
  2. B
    Aşar vergisinin kaldırılarak çiftçinin üzerindeki mali yükün hafifletilmesi
  3. C
    Teşvik-i Sanayi Kanunu ile özel teşebbüse dayalı sanayileşme modelinin başlatılması
  4. I. Beş Yıllık Sanayi Planı kapsamında kurulan kamu fabrikalarının dış rekabete karşı korunmasıAnswer
  5. E
    Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesiyle Türk denizlerinde ticaret hakkının millileştirilmesi

Answer

I. Beş Yıllık Sanayi Planı kapsamında kurulan kamu fabrikalarının dış rekabete karşı korunması
Lozan Antlaşması'na göre Türkiye 19291929 yılına kadar gümrük vergilerini artıramamaktaydı. Bu kısıtlamanın kalkmasıyla birlikte çıkarılan Gümrük Giriş Tarife Kanunu, Türkiye'nin kendi sanayisini dış dünyadan koruyabilmesinin önünü açmıştır. Bu hukuki zemin, 19331933 yılında yürürlüğe giren ve devlet eliyle büyük fabrikaların açılmasını öngören I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın başarısı için hayati önem taşımıştır; çünkü yüksek gümrük duvarları sayesinde yerli üretim ithal malların rekabetine karşı korunmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Lozan Antlaşması'ndaki ekonomik kısıtlamayı analiz etme
192419291924-1929 yılları arasında gümrük vergilerinin artırılmasının yasak olduğu tespit edilir.
Bu kısıtlama, Türkiye'nin yerli üretimi gümrük duvarlarıyla korumasını engelliyordu.
2
19291929 yılındaki değişimin önemini belirleme
Gümrük bağımsızlığının kazanıldığı ve korumacı gümrük politikasına geçildiği görülür.
Gümrük vergilerinin yükseltilebilmesi, ithalatın kontrol altına alınması demektir.
3
19301930 sonrası sanayi hamlesiyle ilişki kurma
Gümrük koruması olmadan planlı sanayileşmenin mümkün olmayacağı sonucuna varılır.
Devlet eliyle açılan fabrikaların ürettiği mallar, gümrük vergileri sayesinde ucuz ithal mallarla rekabet edebilmiştir.

Key Concept

Gümrük Bağımsızlığı ve Korumacı Ekonomi

Hints

1
Lozan'daki kısıtlamalar Türkiye'nin dış ticarette 'tam bağımsız' hareket etmesini zorlaştırıyordu.
2
19291929 yılı hem Dünya Ekonomik Buhranı'nın başladığı hem de gümrük bağımsızlığının kazanıldığı yıldır.
3
Devletin kurduğu fabrikaların iflas etmemesi için dışarıdan gelen ucuz malların üzerine yüksek vergi koyması gerekirdi. Bu yetki hangi yılla birlikte kullanılmaya başlanmıştır?

Practice More

Lozan Antlaşması'nın ekonomi üzerindeki diğer etkilerini (duyun-u umumiye, kapitülasyonlar) inceleyerek tam bağımsızlık yolundaki adımları pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Kronolojik eleme yöntemi uygulanabilir: Lozan kısıtlamasının bitişi 19291929 olduğuna göre, bu tarihten ÖNCE gerçekleşen gelişmeler (İzmir İktisat Kongresi, Aşar, Kabotaj, Teşvik-i Sanayi) bu durumun bir sonucu olamaz.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question