Examkin

Question

Difficulty: HardSes Bilgisi

Ufuktaki bulutlar dağılırken vaktin nasıl geçtiğini sezmiyor, sararan yaprakların arasından süzülen ışığa bakıyordu. Gönlündeki sızıyı dindirmek için yükseldiği bu yolculukta, karşılaştığı her zorluk ona yeni bir kapı aralıyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünlü düşmesi
  2. B
    Ünsüz yumuşaması
  3. C
    Ünsüz benzeşmesi
  4. D
    Ünlü daralması
  5. Ünsüz türemesiAnswer

Answer

Metinde ünsüz türemesi ses olayına örnek teşkil edecek bir kullanım bulunmamaktadır.
Verilen metinde ünsüz türemesi (örneğin: şık-ı -> şıkkı, af-etmek -> affetmek) olayına dair bir örnek yer almadığı için doğru cevap budur.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki ünlü düşmelerini belirleme
'vakit -> vaktin', 'sarı -> sararan', 'gönül -> gönlündeki' ve 'ne-asıl -> nasıl' kelimelerinde ünlü düşmesi saptanır.
Kelime kök veya gövdelerindeki ünlülerin ek alırken veya birleşirken düşüp düşmediğini kontrol etmek gerekir.
2
Ünsüz yumuşaması (değişimi) örneklerini bulma
'geçtik-i -> geçtiği', 'ışık-a -> ışığa', 'karşılaştık-ı -> karşılaştığı' kelimelerinde yumuşama görülür.
Sert ünsüzle biten kelimelere ünlüyle başlayan ek geldiğinde p, ç, t, k seslerinin b, c, d, g/ğ seslerine dönüşümü incelenir.
3
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) olan sözcükleri tespit etme
'ufuk-daki -> ufuktaki', 'geç-dik -> geçti', 'karşılaş-dık -> karşılaştı' kelimelerinde benzeşme vardır.
Sert ünsüzle biten bir kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan (c, d, g) bir ek geldiğinde ekin sertleşmesi kontrol edilir.
4
Ünlü daralması ve diğer olayları analiz etme
'sez-me-yor -> sezmiyor' (olumsuzluk eki daralmış) ve 'ara-la-yor -> aralıyordu' (gövdedeki geniş ünlü daralmış) örnekleri daralmayı doğrular. Ayrıca 'yüksek-el -> yükseldiği' sözcüğünde de ünsüz düşmesi mevcuttur.
Sonu -a veya -e ile biten fiillerin -yor ekiyle daralması ve türetme esnasındaki ünsüz kayıpları incelenir.

Key Concept

Metin üzerinden karma ses bilgisi analizi yapabilme.

Hints

1
Kelime köklerine inerek ek almadan önceki hallerini (vakit, sarı, gönül gibi) düşünün.
2
-yor eki alan fiillere ve 'geçtiğini' gibi birden fazla ses olayı barındıran kelimelere odaklanın.
3
Metinde 'f, s, t, k, ç, ş, h, p' seslerinin yan yana geldiği yerleri (benzeşme) ve 'k' harfinin 'ğ'ye dönüştüğü yerleri (yumuşama) listeleyin; hangisinin örneğinin kalmadığını göreceksiniz.

Practice More

Benzer metin tarama sorularında ünsüz düşmesini (yüksel-mek, küçül-mek) de göz önünde bulundurmak analitik beceriyi artırır.

Alternative Method

Metindeki her kelimeyi ayrı ayrı ses bilgisi açısından inceleyip bulduğunuz olayların yanına tik atarak eleme yöntemiyle sonuca ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Ses Bilgisi

More questions from this topic