Question

Difficulty: Very hardİsimler (Adlar)

Kamu kurumlarının stratejik planlama toplantılarında, yönetim kurulu (I) üyelerinin sunduğu öneriler (II) doğrultusunda, bölgedeki kazı (III) alanlarına yapılacak yakacak (IV) sevkiyatı ve personelin bekleme (V) süresi yeniden düzenlenmiştir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    I. sözcük, yapıca öbekleşmiş ve anlamca birden fazla varlığı karşılayan bir topluluk ismidir.
  2. B
    II. sözcük, somut bir varlığı değil, zihinsel bir kavramı karşılayan çoğul bir isimdir.
  3. C
    III. sözcük, fiil kökünden türetilmiş olmasına rağmen artık bir eylemi değil, bir kavramın kalıcı adını karşılamaktadır.
  4. D
    IV. sözcük, fiilimsi ekiyle kurulmuş ancak zamanla eylem anlamını yitirerek somut bir nesnenin adı olmuştur.
  5. V. sözcük, fiilimsi ekini alarak eylem anlamını tamamen yitirmiş ve bir nesnenin kalıcı adı haline gelmiştir.Answer

Answer

Numaralanmış sözcüklerden 'bekleme' ifadesi, eylem anlamını tamamen yitirip bir nesnenin kalıcı adı haline gelmemiş; sadece bir eylemin ismi (isim-fiil) olarak kullanılmıştır.
Cümledeki 'bekleme' sözcüğü bir isim-fiildir ve bekleme eyleminin adını karşılar. Bir nesnenin veya kavramın 'kalıcı adı' (örneğin 'kazma' aleti veya 'çakmak' nesnesi gibi) haline gelmemiştir. Eylem anlamı (bekleme işi) hala hissedilmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Topluluk ismi analizi yapılması
'Yönetim kurulu' ifadesinin bir grubu temsil ettiği ve topluluk ismi olduğu belirlendi.
Topluluk isimleri, şekilce tekil görünse de anlamca birden fazla varlığı kapsar.
2
Soyut ve çoğul isim kontrolü yapılması
'Öneriler' sözcüğünün beş duyu organıyla algılanamadığı (soyut) ve -lar/-ler eki aldığı (çoğul) teyit edildi.
Zihinsel kavramlar soyut isim kategorisine girer.
3
Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımının incelenmesi
'Kazı' ve 'yakacak' sözcüklerinin artık birer nesne veya iş adı olduğu, 'bekleme' sözcüğünün ise hala bir eylemi (bekleme işini) ifade ettiği saptandı.
Kalıcı isimlerde eylem anlamı kaybolurken, isim-fiillerde eylem anlamı devam eder.

Key Concept

İsimlerde Tür, Nicelik ve Kalıcı İsim Ayrımı

Hints

1
Kalıcı isimler, bir varlığın veya nesnenin adı olurken fiilimsiler bir eylemin adıdır.
2
Bir sözcüğün hala eylem anlamı taşıyıp taşımadığını anlamak için olumsuzunu yapmayı deneyin: 'beklememe süresi' diyebiliyoruz ancak 'yakmayacak sevkiyatı' (odun anlamında) diyemeyiz.
3
Topluluk isimleri (kurul, ordu, demet) şekilce tekildir ancak içlerinde çokluk anlamı barındırırlar.

Practice More

Kalıcı isimler ile fiilimsileri ayırt etmek için 'dolma, kavurma, dondurma' gibi mutfak terimlerini ve 'kazma, çakmak, ekmek' gibi günlük nesne adlarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüklerin eylem anlamını koruyup korumadığını test etmek için '-ma/-me' olumsuzluk eki getirilebilir. Eğer anlam bozulmuyorsa o hala bir fiilimsidir; anlam tamamen değişiyorsa veya bozuluyorsa artık isimleşmiştir.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question