Examkin

Question

Difficulty: MediumRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgârların yer şekillerini biçimlendirmede doğrudan etkisi, iklim özelliklerine bağlı olarak bölgeler arasında farklılık göstermektedir. Özellikle İç Anadolu'nun güney kesimleri ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde rüzgâr aşındırma ve biriktirme şekillerine daha sık rastlanır.

Bu durum göz önüne alındığında, rüzgârların yer şekillendirici etkisinin baskın olduğu bir saha için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Mekanik ufalanma süreçlerinin kimyasal çözünmeye göre daha şiddetli gerçekleştiğiAnswer
  2. B
    Yıllık yağış miktarının buharlaşma potansiyelinden daha yüksek olduğu
  3. C
    Gür bitki topluluklarının toprak yüzeyini dış kuvvetlere karşı koruduğu
  4. D
    Toprağın nem içeriğinin yüksek olması sebebiyle tanelerin birbirine sıkıca tutunduğu
  5. E
    Bulutluluk oranının yüksek olmasına bağlı olarak güneşlenme süresinin azaldığı

Answer

Rüzgârların yer şekillendirici etkisinin baskın olduğu sahalarda mekanik ufalanma süreçleri, kimyasal çözünmeye göre daha şiddetli gerçekleşmektedir.
Rüzgârların bir bölgede yer şekillerini doğrudan biçimlendirebilmesi için arazinin kurak veya yarı kurak olması şarttır. Bu bölgelerde nem azlığı sebebiyle kimyasal çözünme (suyun eritme etkisi) çok yavaştır. Buna karşılık, gündüz ısınan ve gece soğuyan kayalar genleşip büzülerek parçalanır. Bu duruma mekanik (fiziksel) ufalanma denir. Ufalanan bu gevşek materyaller rüzgâr tarafından kolayca taşınabildiği için aşındırma ve biriktirme süreçleri hızlanır.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgârın şekillendirici etkisi ile iklim arasındaki ilişkiyi kurmak
Rüzgârlar, bitki örtüsünün cılız ve iklimin kurak olduğu yerlerde etkilidir.
Toprak örtüsünün korumasız ve kuru olması rüzgârın aşındırma gücünü artırır.
2
Kurak bölgelerdeki çözünme türlerini analiz etmek
Nemin az olduğu bu bölgelerde kayalar kimyasal olarak erimez, sıcaklık farkıyla fiziksel (mekanik) olarak parçalanır.
Günlük sıcaklık farklarının yüksek olması kayaçların genleşip büzülerek ufalanmasına neden olur.
3
Diğer seçenekleri eleyerek doğru yargıya ulaşmak
Yağışın az, bitki örtüsünün seyrek ve mekanik ufalanmanın şiddetli olduğu 'Mekanik ufalanma süreçlerinin kimyasal çözünmeye göre daha şiddetli gerçekleştiği' ifadesi doğrudur.
Seçenek rüzgâr etkili bölgelerin temel jeolojik ve klimatolojik özelliğini yansıtmaktadır.

Key Concept

Rüzgârların yer şekillendirme gücü, arazinin kuraklık ve bitki örtüsü eksikliği ile doğrudan orantılıdır.

Hints

1
Rüzgârın toprağı süpürebilmesi için toprağın ıslak mı yoksa kuru mu olması gerektiğini düşünün.
2
Türkiye'de rüzgâr şekillerinin en çok görüldüğü Konya-Karapınar çevresindeki iklim koşullarını (yağış ve sıcaklık) hatırlayın.
3
Kurak bölgelerde su eksikliği nedeniyle hangi çözünme türünün (parçalanma) daha etkili olduğunu belirleyin.

Practice More

Rüzgâr aşınım şekilleri (mantar kaya, tafoni) ile birikim şekillerini (barkan, lös) gruplandırarak çalışmanız konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question

Topics

Rüzgar Şekilleri

More questions from this topic