Examkin

Question

Difficulty: MediumRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgârların yer şekillerini biçimlendirici etkisi, iklim koşulları ve bitki örtüsünün dağılışı ile doğrudan ilişkilidir. Bu etkinin en belirgin olduğu sahalar, yağışın az ve bitki örtüsünün cılız olduğu İç Anadolu (özellikle Konya-Karapınar çevresi) ve Güneydoğu Anadolu bölgeleridir.

Buna göre, rüzgârların şekillendirici etkisinin fazla olduğu bu bölgeler ve oluşan yer şekilleriyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Bitki örtüsünün cılız olması, rüzgârın zeminle temasını kolaylaştırarak aşındırma gücünü artırır.
  2. B
    Fiziksel (mekanik) çözünmenin şiddetli olması, rüzgârın taşıyabileceği boyutta taneli malzemenin oluşmasını sağlar.
  3. C
    Kayaların yumuşak kısımlarının rüzgâr tarafından aşındırılmasıyla oluşan küçük oyuklara 'tafoni' adı verilir.
  4. D
    Rüzgârın taşıdığı ince boyutlu malzemeleri hızının azaldığı yerlerde biriktirmesiyle 'lös' adı verilen verimli topraklar oluşur.
  5. Bölgedeki kimyasal çözünme süreçlerinin baskın olması, rüzgârın aşındırdığı materyallerin kolayca çimento gibi birbirine yapışmasını sağlar.Answer

Answer

Kimyasal çözünme süreçlerinin baskın olduğunu ve materyallerin birbirine yapışmasını sağladığını belirten seçenek yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, kurak bölgelerin temel karakteristiği olan fiziksel çözünme yerine, nemli bölgelerde görülen kimyasal çözünmeyi rüzgâr etkinliğiyle ilişkilendirdiği için yanlıştır. Rüzgârın etkili olduğu Konya-Karapınar veya Güneydoğu Anadolu gibi yerlerde kimyasal çözünme oldukça düşüktür.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgârın şekillendirici etkisinin şartlarını analiz etme
Rüzgâr; kuraklık, nem azlığı, bitki örtüsü cılızlığı ve fiziksel çözünmenin fazla olduğu yerlerde etkilidir.
Bu faktörler zemindeki malzemenin rüzgâr tarafından kolayca havalandırılmasını ve taşınmasını sağlar.
2
Çözünme türleri ile iklim ilişkisini kurma
Kimyasal çözünme için su ve nem gerekir, fiziksel çözünme ise kurak bölgelerdeki sıcaklık farkıyla ilgilidir.
Rüzgâr şekillerinin görüldüğü İç ve Güneydoğu Anadolu'da kimyasal değil, fiziksel çözünme baskındır.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri karşılaştırma
Kimyasal çözünmenin baskın olduğu ifadesi bölgenin iklimsel gerçeğiyle çelişmektedir.
Kimyasal çözünme malzemeyi ayrıştırarak toprağa dönüştürürken, rüzgârın etkili olduğu yerlerde gevşek ve kuru malzeme (fiziksel ürünler) ön plandadır.

Key Concept

Rüzgârın dış kuvvet olarak etkinliğini belirleyen temel faktör fiziksel ufalanma ve bitki örtüsü eksikliğidir.

Hints

1
Rüzgârın bir dış kuvvet olarak etkili olabilmesi için ortamın nemli mi yoksa kurak mı olması gerektiğini düşünün.
2
Kimyasal çözünme ile fiziksel (mekanik) çözünme arasındaki farkı hatırlayın. Hangi çözünme türü suyun ve nemin olduğu yerde görülür?
3
Lös, tafoni ve mantar kaya gibi şekiller kuraklık ve fiziksel parçalanma ürünleridir; kimyasal süreçler bu yapıların oluşumunu zorlaştırır.

Practice More

Rüzgâr aşınım şekilleri (Mantar kaya, Tafoni, Yardang, Hamada) ile birikim şekillerini (Barkan, Lös, Kumul) bir tablo yaparak karşılaştırın.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Rüzgar Şekilleri

More questions from this topic