Question

Difficulty: Hardİsimler (Adlar)

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine, sayılarına ve oluşlarına göre gruplandırılırken aynı zamanda aldıkları iyelik ve hâl ekleriyle cümlede çeşitli anlamsal görevler üstlenirler. Bu eklerin işlevlerini doğru ayırt etmek, sözcüğün türünü ve görevini belirlemek açısından kritiktir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili isimle ilgili ayraç içindeki açıklama yanlıştır?

  1. A
    Ülkemizin parlak geleceği, nitelikli gençlerin omuzlarında yükselecektir.
  2. B
    Kurumun girişindeki danışmada bekleyen adaylar, evraklarını titizlikle kontrol ediyordu.
  3. C
    Yazarın son eserini okuduğumda, dilindeki sadelik beni oldukça etkiledi.
  4. Şair, şiirlerinde toplumsal yalnızlığı evrensel bir dille harmanlayarak sunar.Answer
  5. E
    Gelecek ay planlanan Ankara'ya yolculuk, tüm personelin heyecanını artırdı.

Answer

Toplumsal yalnızlığı ifadesindeki 'yalnızlığı' sözcüğü sadece belirtme durum eki almış soyut bir isimdir, iyelik eki içermemektedir.
'Yalnızlığı' sözcüğü 'toplumsal yalnızlık' sıfat tamlaması içinde yer almaktadır. Buradaki '-ı' eki nesneyi yükleme bağlayan belirtme durum ekidir. Sözcükte iyelik eki bulunmadığı için ayraç içindeki açıklama hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün kökünü ve aldığı ekleri analiz etme
Yalnız (kök) + -lık (yapım eki) + -ı (çekim eki)
Sözcüğün yapısal olarak hangi çekim eklerini aldığını belirlemek gerekir.
2
Ekin cümledeki işlevini kontrol etme
-ı eki, 'yalnızlık' kavramını belirtili nesne haline getirmiştir (neyi sunar? -> yalnızlığı).
Türkçede -ı/-i eki hem iyelik hem de belirtme eki olabilir; bunu ayırt etmek için cümlenin anlamına bakılır.
3
İyelik eki olasılığını değerlendirme
Sözcüğün başına 'onun' veya 'senin' gibi bir iyelik anlamı gelmemektedir; 'toplumsal yalnızlık' bir sıfat tamlamasıdır.
İyelik eki olması için ismin bir şahsa veya varlığa ait olması gerekir.

Key Concept

İyelik ekleri (tamlanan eki) ile belirtme durum eklerinin (-ı, -i, -u, -ü) ayırt edilmesi.

Hints

1
Bir ismin sonundaki -ı/-i ekinin iyelik olup olmadığını anlamak için sözcüğün başına 'onun' getirmeyi deneyin.
2
'Toplumsal yalnızlığı' tamlamasında 'yalnızlık' birine mi ait yoksa sadece yüklemin etkilediği bir nesne mi?
3
C şıkkında 'eserini' (onun eseri-n-i) iyelik ve belirtme alırken, D şıkkındaki 'yalnızlığı' sadece belirtme durumundadır.

Practice More

İsim tamlamalarındaki tamlanan eklerinin her zaman birer iyelik eki olduğunu unutmayın ve karma tamlamalarda bu ekleri bulmaya çalışın.

Alternative Method

Ekleri şu şekilde formülize edebilirsiniz: [Kök] + [İyelik] + [n (kaynaştırma)] + [Hâl]. Eğer 'n' kaynaştırma harfi yoksa ve sadece bir ünlü varsa, genellikle ya sadece iyelik ya da sadece belirtme eki vardır.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question