Question

Difficulty: EasySözcükte Yapı

Türkçede sözcükler yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç ana başlıkta incelenir. Aşağıdaki tabloda bu yapıların temel özellikleri verilmiştir:

Sözcük YapısıTemel ÖzellikÖrnek
BasitYapım eki almamış, sadece çekim eki alabilen sözcüklerKuş-lar
TüremişKök veya gövdeye en az bir yapım eki getirilerek oluşturulan sözcüklerSimit-çi
BirleşikEn az iki sözcüğün birleşip kaynaşmasıyla oluşan sözcüklerBilgi-sayar

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapısı bakımından türemiştir?

  1. A
    Evin kapısı rüzgârın etkisiyle aniden kapandı.
  2. B
    Masadaki elmalar oldukça taze görünüyor.
  3. C
    Yarın sabah erkenden yola çıkmamız gerekiyor.
  4. Kütüphanedeki sessiz ortam çalışmak için çok uygundu.Answer
  5. E
    Bugün işe gitmeden önce biraz dinlenmek istedi.

Answer

Kütüphanedeki 'sessiz' ortam ifadesindeki altı çizili sözcük türemiş yapılıdır.
Doğru seçenek olan 'sessiz' sözcüğü, 'ses' isim köküne '-siz' isimden isim yapım eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu ek kelimenin anlamını değiştirdiği için sözcük türemiş yapıdadır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün kökünü belirleyin.
Sözcüğün kökü 'ses' (isim) köküdür.
Sözcüğün anlamlı en küçük parçası 'ses' kavramıdır.
2
Sözcüğe gelen ekleri inceleyin.
'-siz' eki getirilmiştir.
Bu ek, eklendiği isme 'olmayan, yokluk' anlamı katarak yeni bir kavram oluşturur.
3
Ekin görevini saptayın.
'-siz' eki bir yapım ekidir.
Kelimenin anlamını 'ses'ten 'sesi olmayan'a çevirdiği için yapım eki görevindedir.
4
Yapı türüne karar verin.
Sözcük türemiş yapılıdır.
En az bir yapım eki alan her sözcük yapı bakımından türemiş kabul edilir.

Key Concept

Sözcükte Yapı: Türemiş Sözcük

Hints

1
Sözcüklerin köklerini ve aldıkları eklerin anlamı değiştirip değiştirmediğini kontrol edin.
2
Yapım ekleri (örneğin -lı, -sız, -cı, -lık) sözcüğün anlamını değiştirerek onu türemiş yapar.
3
'Sessiz' sözcüğünü incelediğinizde 'ses'ten farklı bir anlam kazandığını fark edeceksiniz.

Practice More

İsimden isim yapım eklerinin yanı sıra fiilden isim türeten (örneğin: yaz-gı) ekleri içeren örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüğü ekine köküne ayırın: 'ses' (kök) + '-siz' (yokluk bildiren yapım eki). Eğer bir sözcükte anlamı değiştiren bir ek varsa o sözcük mutlaka türemiştir.
Estimated Time:45s
Rate this question