Question

Difficulty: HardSözcükte Yapı

Türkçede bir sözcüğün en az bir yapım eki almış haline gövde denir. Eğer bir sözcük, zaten gövde durumundayken yeni bir yapım eki daha alırsa buna gövdeden türemiş sözcük adı verilir. Gövdeler, köklerine gelen yapım ekinin türüne göre isim veya fiil gövdesi olarak adlandırılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, bir fiil gövdesinden türetilmiştir?

  1. A
    Toplumdaki bencillik duygusu bireyleri birbirinden uzaklaştırıyor.
  2. B
    Yeni aldığı başlıklı kâğıtları özenle dosyasına yerleştirdi.
  3. Kurumlar arasındaki resmi yazışmalar süreci oldukça hızlandırdı.Answer
  4. D
    Kasabanın derin yalnızlığı insanı biraz ürkütüyordu.
  5. E
    Bahçenin köşesindeki eski korkuluk kuşları kaçırmaya yetmiyordu.

Answer

Kurumlar arasındaki resmi yazışmalar süreci oldukça hızlandırdı.
Resmi yazışmalar ifadesindeki 'yazışmalar' sözcüğü, 'yaz-' fiil kökünden türetilen 'yazış-' fiil gövdesine gelen '-ma' yapım ekiyle oluşmuştur. Burada türetme eylemi bir fiil gövdesi üzerinden gerçekleştiği için doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün kökünü ve ilk aldığı yapım ekini analiz etmek
'Yazışmalar' sözcüğünün kökü 'yaz-' (fiil) köküdür. Üzerine gelen '-ış' ekiyle 'yazış-' fiili oluşmuştur.
Sözcüğün gövde türünü belirlemek için köke gelen ilk yapım ekinin oluşturduğu yeni kelimeye bakılmalıdır.
2
Gövdenin türünü belirlemek
'Yazış-' sözcüğü bir fiildir, dolayısıyla bu bir 'fiil gövdesi'dir.
Bir sonraki türetmenin hangi türden yapıldığını anlamak için mevcut gövdenin türü tespit edilmelidir.
3
Son türetme ekini incelemek
'Yazış-' fiil gövdesine '-ma' isim-fiil eki (yapım eki) gelerek 'yazışma' ismi türetilmiştir.
Soruda istenen 'fiil gövdesinden türetilme' şartı bu şekilde sağlanmış olur.
4
Diğer seçenekleri karşılaştırmak
Bencillik (Ben/isim), Başlıklı (Baş/isim), Yalnızlık (Yalın/isim) ve Korkuluk (Korku/isim) gövdeleri isim soyludur.
Çeldiricilerin isim gövdesinden türediğini teyit ederek doğru cevabı kesinleştirmek gerekir.

Key Concept

Gövdeden Türeme ve Gövde Türleri

Hints

1
Sözcüklerin köklerini bulduktan sonra, üzerine gelen ilk yapım ekinin o sözcüğü isme mi yoksa fiile mi dönüştürdüğüne bakın.
2
Gövdeden türeme demek, sözcükte en az iki yapım eki olması demektir. İkinci yapım ekinin geldiği aşamadaki kelime türünü inceleyin.
3
Örneğin 'korkuluk' kelimesinde '-luk' eki gelmeden hemen önce kelime 'korku'dur. 'Korku' bir isim midir yoksa fiil midir?

Practice More

Sözcükte yapı konusunda 'yansıma köklerden türetilen' sözcüklerin yapı özelliklerini çalışmak bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Alternative Method

Sözcüğü eklerine ayırırken her ekten sonra '-mek/-mak' ekini getirerek kontrol edin. Eğer son ekten önceki kısım '-mek/-mak' alabiliyorsa o bir fiil gövdesidir.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question