Question

Difficulty: Hardİki Noktanın Kullanımı

Noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması, yazılı anlatımda düşüncelerin netleşmesini ve akıcılığı sağlar. İki noktanın (:) kullanımında, bu işaretten sonra gelen bölümün bir 'bağımsız cümle' mi yoksa 'örnekler dizisi' mi olduğu, yazım kuralını belirleyen en temel ölçüttür.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı veya ardından gelen ifadenin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    Edebiyatımızın usta ismi, genç yazarlara şu tavsiyede bulunur: 'Kelimeleri seçerken titiz davranmak, üslubun en önemli şartıdır.'
  2. Modern şehircilik anlayışında odaklanılması gereken temel bir ilke vardır: doğayı tahrip etmeden insan için yaşanabilir alanlar inşa etmek.Answer
  3. C
    Antik kentteki kazı çalışmalarında pek çok değerli kalıntıya ulaşıldı: toprak kaplar, mermer heykeller ve bronz sikkeler...
  4. D
    Kütüphanenin en nadide bölümünde şu eserler özenle korunuyordu: Divan-ı Lügati't-Türk, Kutadgu Bilig ve Atabetü'l Hakayık.

Answer

Modern şehircilik anlayışıyla ilgili cümlede, iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliği taşımasına rağmen küçük harfle başlatılmıştır.
Doğru cevap olan seçenekte, iki noktadan sonra gelen 'doğayı tahrip etmeden insan için yaşanabilir alanlar inşa etmek' ifadesi, 'inşa etmek(tir)' yüklemiyle biten bir açıklama cümlesidir. Kurallara göre bu tür cümlelerin büyük harfle başlaması gerekirken 'doğayı' kelimesi küçük harfle başlatılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
İki noktadan (:) sonraki ifadeyi gramer açısından incele.
İfadenin 'doğayı tahrip etmeden... inşa etmek(tir)' şeklinde bir yükleme sahip olduğu ve bir yargı bildirdiği görülür.
Yazım kuralını belirlemek için ifadenin cümle mi yoksa örnek listesi mi olduğunu saptamak gerekir.
2
İki noktadan sonra gelen açıklamalarla ilgili büyük/küçük harf kuralını uygula.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle başlar.
Yazım kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını denetlemek.
3
Hatalı seçeneği belirle.
'doğayı' kelimesinin küçük harfle başlaması yanlıştır; 'Doğayı' şeklinde olmalıdır.
Cümle niteliğindeki açıklamaların büyük harf zorunluluğunu ihlal eden seçeneği bulmak.

Key Concept

İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar.

Hints

1
İki noktadan sonraki ifadenin bir yargı (yüklem) bildirip bildirmediğine odaklanın.
2
Eğer iki noktadan sonra gelen kısım bağımsız bir cümle kuruyorsa, yazım kuralı değişir.
3
Yüklemi olan ve açıklama yapan bir ifade küçük harfle başlayamaz; 'doğayı' kelimesinin bu cümledeki durumunu inceleyin.

Practice More

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karşılaştıran karma noktalama sorularını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

İki noktadan sonraki kısmın sonuna nokta koyup koyamayacağınıza bakın. Eğer nokta konulabiliyorsa o bir cümledir ve büyük harfle başlamalıdır.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question