Question

Difficulty: HardTürkiye'de Görülen İklim Tipleri

Türkiye’de iklim tiplerinin ayırt edilmesinde en önemli kriterlerden biri yağış rejimidir. Akdeniz kıyısında yer alan Antalya ile Güneydoğu Anadolu’nun iç kesimlerinde yer alan Şanlıurfa’nın yıllık yağış grafikleri incelendiğinde; her iki merkezde de yağışın en fazla kış, en az ise yaz mevsiminde düştüğü görülür. Bu durum, her iki merkezin de Akdeniz yağış rejimine sahip olduğunu kanıtlar.

Buna göre, yağış rejimlerinin aynı olmasına karşın özel konum ve karasallık etkisine bağlı olarak;

I. Yaz mevsimindeki buharlaşma şiddeti ve nem açığı,
II. Kış aylarında görülen donlu gün sayısı ve karın yerde kalma süresi,
III. Kış yağışlarının temel oluşum biçimi (cephesel kökenli olması),
IV. Doğal bitki örtüsünün türü ve karakteristik özellikleri

gibi unsurlardan hangileri bakımından Şanlıurfa’nın Antalya’dan belirgin bir farklılık gösterdiği söylenebilir?

  1. A
    I ve II
  2. B
    II ve III
  3. I, II ve IVAnswer
  4. D
    II, III ve IV
  5. E
    I, II, III ve IV

Answer

I, II ve IV
Şanlıurfa ve Antalya illerinin her ikisi de kış yağışlarının hakim olduğu Akdeniz yağış rejimine sahiptir. Ancak Şanlıurfa’nın deniz etkisinden uzak olması (karasallık) ve güneyden gelen sıcak hava kütlelerine (Basra alçak basıncı) daha açık olması sebebiyle buharlaşma şiddeti ve nem açığı Antalya’dan çok daha yüksektir. Ayrıca karasallık nedeniyle kış sıcaklıkları daha düşüktür ve donlu gün sayısı ile karın yerde kalma süresi daha fazladır. Bitki örtüsü ise Antalya’da maki (her daim yeşil, sert yapraklı) iken Şanlıurfa’da step (bozkır) karakterindedir. Kış yağışlarının temel oluşum biçimi ise her iki merkezde de kutbi ve tropikal hava kütlelerinin karşılaşmasıyla oluşan cephesel (frontal) sistemlerdir; dolayısıyla bu bir fark değil, ortak özelliktir.

Step-by-Step Solution

1
Merkezlerin yağış rejimlerini analiz etme
Hem Antalya hem de Şanlıurfa'da yağışın kışın maksimum, yazın minimum olduğu (Akdeniz rejimi) tespit edilir.
Soruda verilen öncül bilgiyi doğrulamak ve temel benzerliği saptamak için.
2
Özel konum ve karasallık farklarını değerlendirme
Antalya'nın denizel (ılıman), Şanlıurfa'nın ise karasal ve Basra alçak basıncının etkisinde olduğu belirlenir.
İklim elemanları üzerindeki farkları (sıcaklık, nem, buharlaşma) anlamak için.
3
Öncülleri tek tek karşılaştırma
Buharlaşma, donlu gün sayısı ve bitki örtüsünün farklı; yağış oluşum biçiminin ise (kışın her ikisinde de cephesel) benzer olduğu sonucuna varılır.
Farklılık gösteren unsurları benzerliklerden ayıklamak için.

Key Concept

Yağış rejimi benzer olan merkezlerin özel konum şartlarına bağlı olarak sıcaklık, buharlaşma ve bitki örtüsü bakımından farklılaşması.

Hints

1
Antalya kıyıda, Şanlıurfa ise iç kesimdedir. Denizelliğin ve karasallığın sıcaklık ile neme etkisini düşünün.
2
Her iki merkez de kışın yoğun yağış alıyorsa, bu yağışlar genellikle hangi hava kütlelerinin karşılaşmasıyla oluşur?
3
Buharlaşma şiddeti sadece sıcaklığa değil, neme de bağlıdır. Güneydoğu Anadolu'nun yazın en şiddetli buharlaşmaya sahip bölge olduğunu hatırlayın.

Practice More

İç Anadolu (Konya) ve Erzurum-Kars merkezlerini benzer bir yöntemle (yağış rejimi ve oluşum biçimi farkı) karşılaştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

İki merkezin sıcaklık ve yağış grafiklerini (klimogram) zihninizde canlandırın. Yağışın düştüğü mevsimlerin (grafikteki sütunların boyu) benzer olduğunu, ancak sıcaklık eğrisinin Şanlıurfa'da kışın daha aşağıya indiğini, yazın ise daha yukarıya çıktığını göreceksiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question