Türkçede sözcüklerin kökleri, yansıttıkları temel anlamın türüne göre 'isim kökü' ve 'fiil kökü' olarak ikiye ayrılır. Sözcükler yapım ekleri alarak türetilirken kök ile yeni sözcük arasında anlam bağı korunur; ancak bu süreçte meydana gelen ses olayları bazen kökün türünü belirlemeyi güçleştirebilir.
Bu açıklamaya göre, aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
- Şehrin gürültüsünden kaçıp kütüphanenin sessizliğinde yalnız kalmayı tercih ediyordu.Answer
- BEkolojik dengenin korunması adına yürütülen çevreci projeler toplumdan büyük destek gördü.
- CSunumdaki verilerin kısa tutulması, karmaşık konuların daha iyi anlaşılmasını sağladı.
- DUygarlık tarihine bakıldığında doğu medeniyetlerinin bilimsel gelişmelere katkısı yadsınamaz.
- EDeney sırasında yapılan küçük bir yanlış, tüm sonuçların geçersiz sayılmasına neden oldu.
Answer
İnsanın tek başına olduğunu belirten sözcüğün kökü, diğerlerinden farklı olarak isim köküdür.
İnsanın tekliğini ifade eden kelimenin kökü 'yalın' sözcüğüdür. 'Yalın' sözcüğü mastar eki alamadığı için isim köküdür. Diğer seçeneklerdeki kelimelerin kökleri ise (çevir-, yanıl-, kıs-, doğ-) mastar eki alabildikleri için fiil köküdür.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Kök Türü ve Ses Olayları İlişkisi
Hints
1
Altı çizili kelimelerde ünlü düşmesi olup olmadığını kontrol edin; kökü bulmak için kelimenin en yalın haline gidin.
2
Kelimelerin köklerine mastar eki getirmeyi deneyin: 'çevir-mek', 'yanıl-mak', 'yalın-mak' hangisi kulağa doğru geliyor?
3
'Hata' anlamına gelen kelime bir fiilden türetilirken, 'tek başına' anlamına gelen kelime bir isimden türetilir. Bu ikiliye özellikle dikkat edin.
Practice More
Ünlü düşmesi görülen diğer türemiş sözcüklerin (besle-, oyna-, sızla-) kök türlerini analiz ederek pratik yapabilirsiniz.
Alternative Method
Kelimeleri cümledeki anlamlarından yola çıkarak fiil olup olamayacakları üzerinden test edebilirsiniz. Örneğin 'çevre' kelimesi bir yerin etrafını 'çevirmek' eylemiyle ilgilidir, ancak 'yalnız' kelimesi 'yalın' (saf, tek) durumuyla ilgilidir.
Estimated Time:1m 30s