Question

Difficulty: HardTürkiye'de Nüfusun Dağılışı ve Nüfus Yoğunlukları

Türkiye'de nüfusun dağılışı ve yoğunlukları üzerinde yer şekilleri, iklim koşulları ve ekonomik faaliyetlerin etkisi belirleyicidir. Bazı yörelerde aritmetik nüfus yoğunluğu (ANYANY) çok yüksekken, bazı yörelerde ise tarımsal nüfus yoğunluğunun (TNYTNY) yüksek olması farklı coğrafi nedenlere dayanmaktadır.

Türkiye haritası üzerinde işaretlenmiş üç farklı alanın özellikleri şu şekildedir:
- I. Alan: Sanayileşmiş, ulaşım ağları gelişmiş ve ANYANY değeri Türkiye ortalamasının çok üzerindedir.
- II. Alan: Yer şekilleri engebeli, tarım alanları dar ve TNYTNY değeri oldukça yüksektir.
- III. Alan: Yer şekilleri düz ve sade olmasına rağmen ANYANY değeri Türkiye ortalamasının oldukça altındadır.

Bu alanların coğrafi özellikleri dikkate alındığında, nüfus yoğunlukları ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

  1. I numaralı alanda sanayi ve hizmet sektöründeki gelişmişlik toplam nüfusu artırırken, II numaralı alanda tarım arazilerinin kısıtlı olması birim alana düşen çiftçi sayısını artırmıştır.Answer
  2. B
    I numaralı alanda tarımsal nüfus yoğunluğunun düşük olmasının temel sebebi, bu bölgede tarım yapılabilecek arazilerin tamamen sanayi tesisleri ile kaplanmış olmasıdır.
  3. C
    II numaralı alanda fizyolojik nüfus yoğunluğunun yüksek çıkması, bu alanda modern (intensiv) tarım yöntemlerinin yaygın olarak uygulandığını ve verimin çok yüksek olduğunu kanıtlar.
  4. D
    III numaralı alanda aritmetik nüfus yoğunluğunun düşük olmasında temel etken, bölgedeki yer şekillerinin çok engebeli ve yüksek olması nedeniyle ulaşımın gelişmemiş olmasıdır.
  5. E
    II numaralı alanda tarımsal nüfus yoğunluğunun yüksek olması, bu yörede makineleşmenin çok gelişmiş olması nedeniyle tarım işçisine duyulan ihtiyacın fazla olduğunu gösterir.

Answer

I numaralı alanda sanayi ve hizmet sektöründeki gelişmişlik toplam nüfusu artırırken, II numaralı alanda tarım arazilerinin kısıtlı olması birim alana düşen çiftçi sayısını artırmıştır.
I numaralı alanda (İstanbul-Kocaeli) sanayi, ticaret ve ulaşımın gelişmiş olması yoğun göç almasına ve dolayısıyla toplam nüfusun artarak aritmetik nüfus yoğunluğunun (ANYANY) yükselmesine neden olmuştur. II numaralı alanda (Doğu Karadeniz) ise dağlık ve engebeli yer şekilleri tarım yapılabilecek alanları daralttığı için, tarımla uğraşan nüfus bu dar alanlarda yoğunlaşmış ve tarımsal nüfus yoğunluğu (TNYTNY) yüksek çıkmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Haritadaki alanların coğrafi özelliklerini tanımlamak.
I. Alan (Çatalca-Kocaeli), II. Alan (Doğu Karadeniz), III. Alan (Tuz Gölü çevresi).
Soruda verilen yoğunluk ipuçlarından lokasyon tespiti yapmak için gereklidir.
2
Yoğunluk türlerini formülize etmek.
ANY=Toplam Nu¨fusYu¨zo¨lc¸u¨mu¨ANY = \frac{\text{Toplam Nüfus}}{\text{Yüzölçümü}}, TNY=Tarımsal Nu¨fusTarım AlanıTNY = \frac{\text{Tarımsal Nüfus}}{\text{Tarım Alanı}}.
Yoğunluk değişimlerinin pay mı yoksa payda kaynaklı mı olduğunu anlamak için formül analizi şarttır.
3
I. alanı analiz etmek.
Yoğun göç ve sanayileşme toplam nüfusu (payı) artırdığı için ANYANY yükselmiştir.
I. alandaki durum beşerî faktörlerle açıklanır.
4
II. alanı analiz etmek.
Engebeli yer şekilleri tarım alanlarını (paydayı) daralttığı için TNYTNY yükselmiştir.
II. alandaki durum fiziki (yer şekilleri) faktörlerle açıklanır.
5
III. alanı analiz etmek ve seçenekleri elemek.
Tuz Gölü çevresinde yer şekilleri düzdür ancak iklim (kuraklık) nedeniyle ANYANY düşüktür.
Yanlış seçeneklerdeki yer şekli yanılgısını (dağlık olduğu iddiasını) çürütmek için gereklidir.

Key Concept

Nüfus yoğunluklarının pay (nüfus) ve payda (alan) bileşenlerinin coğrafi faktörlerle (iklim, yer şekilleri, ekonomi) ilişkisi.

Hints

1
Yoğunluk formüllerindeki 'pay' (nüfus) ve 'payda' (alan) kısımlarının hangisinin değiştiğine odaklanın.
2
Engebeli bölgelerde (Doğu Karadeniz gibi) tarım arazilerinin miktarının çok az olduğunu hatırlayın.
3
I. bölgenin beşerî (ekonomi), II. ve III. bölgelerin fiziki (yer şekilleri ve iklim) kısıtlamalarını karşılaştırın.

Practice More

Fizyolojik nüfus yoğunluğu ile aritmetik nüfus yoğunluğu arasındaki farkın en az olduğu bölgeleri (İç Anadolu, Marmara gibi düz yerler) inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question