Examkin

Question

Difficulty: Hard"de", "ki" ve "mi"nin Yazımı

Kamu kurumlarında hazırlanan rapor ve resmî yazışmalarda dil bilgisi kurallarına titizlikle uyulması, kurumsal ciddiyetin bir gereğidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

  1. Kurumun stratejik planın da yer alan hedeflerin, önümüzdeki üç yıllık mali projeksiyonla tam bir uyum içerisinde olması beklenmektedir.Answer
  2. B
    Siz de takdir edersiniz ki mevcut ekonomik koşullar altında bu ölçekte bir yatırımı kısa sürede hayata geçirmek pek mümkün görünmüyor.
  3. C
    Halbuki hazırlanan son denetim raporunda, birimler arasındaki koordinasyon eksikliğinin operasyonel riskleri artırdığı açıkça belirtilmişti.
  4. D
    Yarınki kurul toplantısına katılımın zorunlu olup olmadığını ilgili birim amirlerine resmî yazı ile bildirdiniz mi?
  5. E
    Öyle ki projenin teknik altyapısı tamamlanmadan uygulama aşamasına geçilmesi, kurum adına telafisi güç hatalara yol açabilir.

Answer

Stratejik planın içinde yer alan hedeflerden bahsedildiği için bulunma durum eki olan "-da" kelimeye bitişik yazılmalıdır.
Hatalı olan cümlede "stratejik planın da" şeklinde ayrı yazılan ifade, aslında kurumun stratejik planının içinde bulunmayı ifade eden bulunma durum ekidir. Cümledeki "yer alan" ifadesi, kendisinden önceki kelimenin bir yer/konum bildirmesini gerektirir. Bu nedenle ifade "planında" şeklinde bitişik yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki "de/da" ifadesinin görevini belirlemek için çıkarma testini uygula.
"Kurumun stratejik planın yer alan hedefler..." şeklinde okunduğunda cümlenin anlamı bozulmaktadır.
Anlam bozuluyorsa bu bir ek (bulunma durum eki) demektir.
2
Söz dizimsel analizi yap.
"Planın da" yazımı, genetik eki almış bir isme bağlaç gelmesi durumudur (Planın da etkisi var gibi). Ancak burada "yer alan" (konumlanan) fiilimsisi, bir konum bildirmeyi zorunlu kılar.
Cümledeki anlam akışı yer bildiren bir ek (-da) gerektirdiği için bitişik yazılmalıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki kalıplaşmış ve kurala bağlı kullanımları kontrol et.
"Halbuki" (bitişik), "Öyle ki" (ayrı), "Yarınki" (bitişik) kullanımlarının Türk Dil Kurumu standartlarına uygun olduğu görülür.
Kalıplaşmış bağlaçlar (SOMBAHÇEM) ve sıfat yapan ekler kural dışı veya özel kurallı durumlardır.

Key Concept

Bulunma Durum Eki (-de/-da) ile Bağlaç Olan de/da'nın Ayırımı

Hints

1
Cümledeki "de/da" ifadesini kapatıp cümleyi tekrar okuyun; anlam bozuluyorsa bitişik, bozulmuyor sadece daralıyorsa ayrı yazılmalıdır.
2
"ki" ifadesine "-ler" eki getirdiğinizde kelime anlamlı kalıyorsa (örneğin: yarınkiler) o bir ektir ve bitişik yazılır.
3
Hatalı seçenekteki "planın da" ifadesi, cümlede bir konum (yer) bildirdiği halde ayrı yazılarak bağlaç gibi gösterilmiştir.

Practice More

İlgi zamiri olan '-ki' ile sıfat yapan '-ki' eklerinin farklarını çalışarak karma yazım kuralları sorularına hazırlanın.

Alternative Method

Sertleşme testi: Eğer bir cümlede 'te' veya 'ta' şeklinde bir yazım görüyorsanız, bu kesinlikle bir ektir (bağlaç olan 'de' asla 'te/ta' olmaz). Ancak her ek sertleşmeye uğramak zorunda değildir; bu yüzden çıkarma testi en güvenilir yöntemdir.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

"de", "ki" ve "mi"nin Yazımı

More questions from this topic