Türkçede bir sözcüğün yapısı incelenirken o sözcüğün yapım eki alıp almadığına bakılır. Yapım eki almamış sözcükler 'basit', en az bir yapım eki almış sözcükler ise 'türemiş' yapılıdır. Bazı sözcükler türetilirken köklerinde ses düşmesi veya ünsüz kaybı gibi değişiklikler meydana gelebilir.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?
- AÜlke genelinde yürütülen ağaçlandırma çalışmaları sayesinde orman varlığımız giderek yükseldi.
- BUzun yıllar bakımsız kalan tarihî yapının dış cephesindeki taşlar zamanla sarardı.
- Nöbetten çıkan genç memur, odasındaki koltuğun üzerinde yorgunluktan mışıl mışıl uyudu.Answer
- DDikkatsizlik sonucu elindeki kâğıtla parmağını kesen personelin eli fena kanadı.
- EDeneyimli müfettiş, meslek hayatının en verimli yıllarını bu kadim şehirde yaşadı.
Answer
Mışıl mışıl uyudu ifadesindeki 'uyudu' sözcüğü, herhangi bir yapım eki almadığı için yapısı bakımından basittir.
Uyudu sözcüğünün kökü 'uyu-' fiilidir. Bu sözcük sadece '-du' görülen geçmiş zaman ekini almıştır. Zaman ekleri çekim eki kategorisinde olduğu ve sözcüğün anlamını değiştirmediği için bu sözcük basit yapılıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Sözcük yapısı; basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üçe ayrılır. Türemiş sözcüklerde yapım eki bulunurken basit sözcüklerde bulunmaz.
Hints
1
Sözcüğün yapısını belirlemek için sadece görünen haline değil, en küçük anlamlı parçası olan köküne odaklanın.
2
Zaman eklerinin (-dı, -yor, -acak vb.) çekim eki olduğunu ve sözcüğü türemiş yapmayacağını unutmayın.
3
Bazı sözcüklerde yapım eki gelirken ünlü düşmesi (sarı-ar > sarar) veya ünsüz düşmesi (yüksek-el > yüksel) gibi olaylar gerçekleşmiş olabilir.
Practice More
İsimden türeyen fiiller ile fiilden türeyen isimleri ayırt etmeye yönelik ek çalışmaları yapabilirsiniz.
Alternative Method
Sözcüğü eklerine ayırdığınızda, kök ile gövde arasında bir anlam değişikliği olup olmadığını kontrol edin. Eğer 'yeni bir kavram' oluşmuşsa sözcük türemiştir.
Estimated Time:1m 15s