Question

Difficulty: HardSözcükte Yapı

Türkçede bir sözcük, en az bir yapım eki alarak gövde durumuna geldikten sonra bu gövdenin üzerine tekrar yapım ekleri alabilir. Bu şekilde oluşmuş sözcüklere "gövdeden türemiş sözcük" denir. Gövdeden türemiş sözcükler de diğer kelimeler gibi çeşitli çekim eklerini alabilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem gövdeden türemiş hem de iyelik (aitlik) eki almış bir sözcük kullanılmıştır?

  1. A
    Bilim insanının engin bilgisi, genç araştırmacılara her zaman ışık tutuyordu.
  2. B
    Genç sporcu, uzun süren antrenmanlar sonunda hedefine başarıyla ulaştı.
  3. Sanatçının eserlerindeki seçiciliği, her cümlede kendini hissettiren bir titizliğin ürünüdür.Answer
  4. D
    İstasyonda bekleyen yolcular, trenin gecikeceği haberini alınca oldukça üzüldüler.
  5. E
    Kütüphane görevlisi, kitaplıktaki dosyaları türlerine göre tek tek tasnif etti.

Answer

Doğru cevap olan cümlede geçen 'seçiciliği' sözcüğü hem gövdeden türemiş bir yapıya sahiptir hem de üçüncü tekil şahıs iyelik eki almıştır.
Cümledeki 'seçiciliği' sözcüğü incelendiğinde; 'seç-' fiil köküne önce '-ici' (fiilden isim yapım eki) getirilerek gövde oluşturulmuş, ardından bu gövdeye '-lik' (isimden isim yapım eki) getirilerek gövdeden türeme gerçekleşmiştir. Sözcüğün sonundaki '-i' eki ise 'sanatçının seçiciliği' tamlamasını kuran iyelik ekidir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün kökünü ve yapısını belirleme
Sözcüğün kökü 'seç-' fiilidir. 'Seç-ici' haline gelerek ilk yapım ekini almış ve gövde olmuştur.
Gövdeden türemiş sözcüğü bulmak için önce kökü ve ilk yapım ekini saptamak gerekir.
2
İkinci yapım ekini kontrol etme
'Seçici' gövdesi üzerine '-lik' eki gelerek 'seçicilik' sözcüğü oluşmuştur.
Gövdenin üzerine gelen ikinci yapım eki, sözcüğü 'gövdeden türemiş' yapar.
3
Çekim ekini (iyelik eki) analiz etme
'Sanatçının seçiciliği' ifadesinde, sözcüğün sonundaki '-i' eki, bir varlığın kime/neye ait olduğunu bildiren iyelik ekidir.
Soruda istenen ikinci şart olan iyelik ekinin varlığı doğrulanmalıdır.

Key Concept

Gövdeden Türemiş Sözcük ve İyelik Ekleri

Practice More

Sözcük yapısı sorularında kök, gövde ve ek ayrımı yaparken özellikle ses olaylarının (ünlü düşmesi gibi) kökü gizleyebileceğini unutmayın.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question