Question

Difficulty: Very hardSes Bilgisi

Türkçede sözcükler türetilirken veya çekimlenirken çeşitli ses olaylarına uğrayabilirler. Bazı cümlelerde birden fazla ses olayı bir arada bulunabileceği gibi, tek bir sözcükte de birden fazla ses olayı gerçekleşebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması ve ünlü düşmesi olaylarının tamamına yer verilmiştir?

  1. A
    Gelen resmi teklifi reddetmek, kurumun geleceği açısından oldukça riskli bir karardı.
  2. B
    Sabrın sonu selamettir diyen büyüklerimizin öğütlerini her zaman aklımızda tutmalıyız.
  3. C
    Genç adam, ufkunu karartan koyu bulutların dağılmasını umutla bekliyordu.
  4. Kitabın kapağını açtığında burnuna gelen o eski kağıt kokusu onu çocukluğuna götürdü.Answer
  5. E
    Sınıftaki öğrenciler öğretmenin anlattıklarını büyük bir dikkatle dinliyordu.

Answer

Doğru yanıt, içerisinde 'kitabın', 'açtığında' ve 'burnuna' gibi sözcüklerin bulunduğu cümledir.
İlgili cümlede 'kitabın' sözcüğünde p-b değişimi (yumuşama), 'açtığında' sözcüğünde hem ç-t etkileşimi (benzeşme) hem de k-ğ değişimi (yumuşama) ve 'burnuna' sözcüğünde orta hece ünlüsünün kaybı (ünlü düşmesi) bir arada bulunmaktadır. Bu durum sorudaki tüm şartları karşılar.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki sözcükleri kök ve eklerine ayırarak ses olaylarını tespit edin.
Doğru cümlede birden fazla sözcükte farklı olaylar saptanmıştır.
Soruda istenen üç farklı ses olayının aynı cümle içinde olup olmadığını kontrol etmek gerekir.
2
Ünsüz yumuşamasını (değişimini) bulun.
'Kitabın' (kitapınkitabınkitap-ın \rightarrow kitabın) ve 'kapağını' (kapakıkapag˘ıkapak-ı \rightarrow kapağı) sözcüklerinde yumuşama vardır.
Sert ünsüzle biten sözcüğe ünlüyle başlayan ek gelmiştir.
3
Ünsüz benzeşmesini (sertleşmesini) bulun.
'Açtığında' (ac\cdıkac\ctıkaç-dık \rightarrow açtık) sözcüğünde 'ç' sert ünsüzü yanındaki 'd'yi 't'ye dönüştürmüştür.
Sert ünsüzle biten kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan ek gelmiştir.
4
Ünlü düşmesini bulun.
'Burnuna' (burunuburnuburun-u \rightarrow burnu) sözcüğünde ikinci hecedeki dar ünlü düşmüştür.
İki heceli ve ikinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı kelimelere ünlüyle başlayan ek geldiğinde düşme gerçekleşir.

Key Concept

Karma Ses Olayları Analizi

Hints

1
Cümlelerdeki her sözcüğü eklerine ayırarak inceleyin, özellikle ek fiil ve fiilimsi eklerine dikkat edin.
2
Ünsüz benzeşmesini bulmak için '-tı, -ti, -tu, -tü' veya '-ça, -çe' gibi sertleşmiş ekleri arayın.
3
'Açtığında' sözcüğü hem benzeşme hem yumuşama içeren kritik bir örnektir; ünlü düşmesini ise vücut organ adlarında (burun, ağız, göğüs) daha kolay bulabilirsiniz.

Practice More

Benzer şekilde 'kaybolan' veya 'hissettiği' gibi aynı anda birden fazla ses olayına uğramış sözcüklerin listesini çıkararak pratik yapabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question