Question

Difficulty: HardSiyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

Mustafa Kemal Atatürk'ün "Ordu mensupları cemiyet (fırka) içinde kaldıkça hem ordu bozulur hem de cemiyet. Ordu ile cemiyeti birbirinden ayırmak lazımdır." sözüyle işaret ettiği siyasi disiplini sağlamak ve orduyu siyasetin dışına çıkarmak amacıyla 33 Mart 19241924 tarihinde gerçekleştirilen düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin kaldırılarak yerine Genelkurmay Başkanlığı'nın kurulmasıAnswer
  2. B
    Şer’iye ve Evkaf Vekâleti'nin lağvedilerek yerine Diyanet İşleri Başkanlığı'nın ihdas edilmesi
  3. C
    Takrir-i Sükûn Kanunu'nun kabul edilmesiyle hükümete olağanüstü yetkiler tanınması
  4. D
    Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yapılan değişiklikle devletin dininin İslam olduğu ibaresinin çıkarılması
  5. E
    Kabine sistemine geçilerek yürütme gücünün meclis denetiminden bağımsızlaştırılması

Answer

Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin kaldırılarak yerine Genelkurmay Başkanlığı'nın kurulması
Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin kaldırılması, genelkurmay makamını bakanlık seviyesinden çıkararak başbakanlığa bağlı teknik bir başkanlık haline getirmiştir. Bu adım, ordunun siyasi partiler ve hükümet politikaları üzerinde doğrudan bir oy hakkına sahip olmasını engelleyerek demokratik rejimin temellerini güçlendirmiş ve askeri disiplini korumayı amaçlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Atatürk'ün ordu-siyaset ayrımı ilkesini ve bu ilkenin demokratikleşme sürecindeki önemini analiz etme.
Ordunun siyasetin içinde olması askeri disipline zarar verdiği gibi milli iradenin bağımsızlığını da zayıflatmaktadır.
Siyasi partilere üye subayların varlığı, orduda emir-komuta zincirini bozabilecek bir risk taşır.
2
33 Mart 19241924 tarihinde kabul edilen kanunların içeriklerini inceleme.
Aynı gün Halifelik, Şer'iye ve Evkaf Vekaleti ile birlikte Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti de kaldırılmıştır.
Vekalet (bakanlık) statüsündeki genelkurmay, kabinede yer alarak siyasi kararlara ortak olmaktaydı.
3
Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti'nin yerine kurulan yeni yapıyı tespit etme.
Genelkurmay Başkanlığı teknik bir kurum olarak bakanlıklar hiyerarşisinin dışına çıkarılmıştır.
Bu sayede askerin hükümet içindeki doğrudan siyasi müdahalesi hukuken sona erdirilmiştir.

Key Concept

Ordu-Siyaset Ayrımı

Hints

1
33 Mart 19241924 günü sadece dini değil, askeri yapıyı da sivilleştiren bir yasa kabul edilmiştir.
2
Eski Osmanlı sisteminde Genelkurmay Başkanı'nın (Harbiye Nazırı benzeri) bakanlar kurulunda üye olması, ordunun siyasete müdahalesine kapı açıyordu.
3
Cevap, 'Erkan-ı Harbiye' teriminin askeri komuta ile ilişkisini bilmekten geçer.

Practice More

Ordunun siyasetten ayrılması sürecinin devamı olan 19241924 sonbaharındaki 'Milletvekili olan subayların istifa etmesi' zorunluluğunu araştırınız.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question