Question

Difficulty: MediumSözcükte Yapı

Sözcük yapısı konusuyla ilgili hazırlanan aşağıdaki tabloda, numaralanmış sözcüklerin kök türü ve yapısal özellikleri belirtilmiştir:

NoSözcükKökün TürüYapısal Özelliği
IIGelişimFiilTüremiş
IIIIBirkaçİsimBirleşik
IIIIIIKimsesizİsimTüremiş
IVIVÇevresiFiilBasit
VVYolculukİsimTüremiş

Buna göre, tabloda numaralanmış sözcüklerden hangisine ait bilgilerde yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    I. sözcük
  2. B
    II. sözcük
  3. C
    III. sözcük
  4. IV. sözcükAnswer
  5. E
    V. sözcük

Answer

IV. sözcük (çevresi)
Tablonun IV. satırında yer alan 'çevresi' sözcüğü, 'çevir-' fiil kökünden '-e' yapım ekiyle türetilmiş bir sözcüktür. Türetme sırasında ünlü düşmesine uğramış olsa da yapım eki aldığı için yapısı bakımından 'türemiş' bir sözcüktür. Tabloda bu sözcük için 'basit' ifadesinin kullanılması hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
IV numaralı 'çevresi' sözcüğünün kökünü ve aldığı ekleri analiz etmek
Sözcüğün kökü 'çevir-' fiilidir. Bu köke '-e' yapım eki getirilmiştir (çevir-e).
Sözcüğün yapısal özelliğini belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Sözcükte meydana gelen ses olayını ve yapı değişimini incelemek
'çevir-' köküne '-e' yapım eki gelirken 'i' ünlüsü düşmüş ve 'çevre' gövdesi oluşmuştur.
Ünlü düşmesi, bazen sözcüğün türetilmesi sırasında (yapım eki alırken) gerçekleşir ve bu durum sözcüğün türemiş olduğunu kanıtlar.
3
Tablodaki bilgilerle analizi karşılaştırmak
Sözcük yapım eki aldığı için 'türemiş' olmalıdır, ancak tabloda 'basit' olarak işaretlenmiştir.
Yapım eki alan her sözcük yapıca türemiş kabul edilir.

Key Concept

Sözcükte Yapı (Basit, Türemiş, Birleşik)

Hints

1
Bir sözcüğün basit olması için hiç yapım eki almamış olması gerekir.
2
Bazı sözcükler türetilirken köklerinde ünlü düşmesi gibi ses olayları meydana gelebilir; bu kelimelerin köklerini iyi analiz etmelisin.
3
'Çevresi' sözcüğünün kökünün 'çevirmek' olduğunu ve '-e' yapım ekiyle isimleştiğini unutma.

Practice More

Ünlü düşmesine uğrayarak türetilen 'ayrıntı', 'ilerleme', 'yalnız' gibi sözcüklerin yapılarını inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsin.

Alternative Method

Sözcükleri yapılarına göre ayırırken şu soruyu sorabilirsin: 'Sözcükteki ek atıldığında anlamlı en küçük parça (kök) ile sözcüğün tamamı arasında bir anlam ilişkisi var mı ve bu ek anlamı değiştirmiş mi?' Eğer anlam değişmişse veya sözcüğün türü değişmişse o sözcük kesinlikle türemiştir.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question