Examkin

Question

Difficulty: MediumSes Bilgisi

"Gittikçe ağırlaşan adımlarıyla sokağın köşesini döndüğünde, kalbinin çarpıntısını hissetti; o an tüm kederi kaybolmuş, sadece geleceği düşünüyordu."

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünsüz benzeşmesi
  2. B
    Ünsüz yumuşaması
  3. C
    Ünlü düşmesi
  4. D
    Ünsüz türemesi
  5. Ünlü daralmasıAnswer

Answer

Cümlede ünlü daralması (ünlü daralması) ses olayı bulunmamaktadır.
Cümlede ünsüz benzeşmesi (gittikçe, hissetti), ünsüz yumuşaması (adımlarıyla, sokağın, kalbinin, kaybolmuş, geleceği), ünlü düşmesi (kaybolmuş) ve ünsüz türemesi (hissetti) örnekleri açıkça görülmektedir. Ancak fiilin sonundaki 'a, e' ünlüsünün 'ı, i, u, ü'ye dönüşmesi olarak tanımlanan ünlü daralması örneği metinde bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki kelimeleri kök ve eklerine ayırarak ses olaylarını analiz edin.
"Gittikçe" kelimesinde git−dik−c\cegit-dik-çe yapısında d→td \rightarrow t ve c→c\cc \rightarrow ç değişimleri ünsüz benzeşmesidir.
Sert ünsüzle biten kelimeye gelen yumuşak ünsüzlü eklerin sertleşmesini kontrol etmek gerekir.
2
Yumuşama ve türeme örneklerini arayın.
"Sokağın" (sokak−ınsokak-ın) ve "adımlarıyla" (at−ımat-ım) kelimelerinde k→g˘k \rightarrow ğ ve t→dt \rightarrow d değişimleri yumuşamadır. "Hissetti" kelimesinde ise ss sesi türemiştir.
Sözcük sonundaki sert ünsüzlerin ünlü ile başlayan ek aldığında geçirdiği değişimi görmek önemlidir.
3
Birleşik sözcüklerdeki ünlü kayıplarını kontrol edin.
"Kaybolmuş" sözcüğü kayıpkayıp ve olmakolmak kelimelerinin birleşimiyle oluşmuştur ve "ı" sesi düşmüştür.
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde sıklıkla ünlü düşmesi görülür.
4
Fiil kökündeki ünlülerin durumunu inceleyerek daralmayı sorgulayın.
"Düşünüyordu" fiili du¨s\cu¨n−düşün- köküne sahiptir; geniş ünlüyle bitmediği için daralma gerçekleşmemiştir.
Şimdiki zaman eki olan -yor, sadece sonu a/e ile biten fiillerde daralma yapar.

Key Concept

Ses Olaylarının Metin Üzerinde Tespiti ve Analizi

Hints

1
Cümledeki 'gittikçe' ve 'kaybolmuş' gibi kelimeleri eklerine ayırarak incelemeye başlayın.
2
'Adım' sözcüğünün kökünün 'atmak' fiili olduğunu ve 'kaybolmuş' kelimesinin iki ayrı kelimenin birleşiminden oluştuğunu hatırlayın.
3
-yor eki alan fiillere odaklanın; eğer fiilin kökü 'a' veya 'e' ile bitmiyorsa orada bir daralma gerçekleşmiş olamaz.

Practice More

Ünlü daralması ile yardımcı ünlü (koruyucu ünlü) arasındaki farkı pekiştirmek için 'başlıyor' ve 'bekliyor' gibi kelimelerin yapılarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Ses olaylarını bulurken önce metindeki tüm türemiş ve birleşik sözcükleri işaretleyip, bu sözcüklerin kök halleri ile cümledeki hallerini kıyaslayarak farkları (düşen, türeyen veya değişen sesleri) listeleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question

Topics

Ses Bilgisi

More questions from this topic