Türkiye'nin sahip olduğu coğrafi özellikler; mutlak konum (enlem ve boylam) ile özel konum (denizellik, karasallık, yükselti, yer şekilleri) etkilerinin birleşimiyle oluşur. Bir coğrafi olgunun yer şekilleri, yükselti veya nemlilik gibi faktörlerden etkilenmeksizin, sadece enlem derecesine bağlı olarak güneyden kuzeye doğru düzenli bir değişim göstermesi "enlem etkisi" olarak adlandırılır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de sadece enlem etkisine bağlı olarak gerçekleşen bir durumdur?
- ARize ve Artvin kıyı kuşağında orman alt sınırının deniz seviyesinden ( metreden) başlaması
- Bİzmir ve Van yaklaşık aynı enlemde yer almasına rağmen Van'da kış sıcaklık ortalamalarının çok daha düşük olması
- CTürkiye'nin en doğusundaki Iğdır'da güneşin, en batısındaki İzmir'den yaklaşık dakika önce doğması
- Sinop'ta Kutup Yıldızı'nın (Polaris) ufuk düzlemi üzerindeki yükseltisinin Hatay'dakinden daha fazla olmasıAnswer
- EToros Dağları'nın denize bakan güney yamaçlarının, iç kesime bakan kuzey yamaçlarından daha fazla yağış alması
Answer
Sinop'ta Kutup Yıldızı'nın görünüm açısının Hatay'dan fazla olması, Türkiye'nin kuzeyine gidildikçe enlem derecesinin artmasının doğrudan ve sadece mutlak konuma bağlı bir sonucudur.
Kutup Yıldızı (Polaris), Dünya'nın ekseniyle hemen hemen aynı hizada olduğu için sadece Kuzey Yarım Küre'den görülür ve bu yıldızın ufuk düzlemi üzerindeki görünüm açısı, bulunulan yerin enlem derecesine eşittir. Türkiye'nin en güneyindeki Hatay (yaklaşık K) ile en kuzeyindeki Sinop (yaklaşık K) kıyaslandığında, Sinop'ta bu açının daha büyük olması yer şekilleri veya iklim gibi özel konum şartlarından tamamen bağımsızdır. Bu durum, sadece ve doğrudan mutlak (enlem) konumun bir sonucudur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Enlem Etkisi ile Özel Konum ve Boylam Farkının Ayırt Edilmesi
Estimated Time:1m 30s