Question

Difficulty: Very hardSes Bilgisi

Türkçede sözcükler türetilirken veya çekimlenirken çeşitli ses olayları meydana gelebilir. Bazı cümlelerde bu ses olaylarının birden fazlası aynı anda veya farklı sözcüklerde karşımıza çıkabilir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesi, ünsüz türemesi, ünsüz yumuşaması ve ünsüz benzeşmesi olaylarının tamamı örneklendirilmiştir?

  1. Gönlündeki sızıyı dindirmek isteyen genç yazar, hissettiği duyguları kâğıda dökerken kelimelerin büyüsünden oldukça etkilenmişti.Answer
  2. B
    Ufuktaki kızıllık yavaşça kaybolurken, şehre çöken derin sessizlik herkesi derinden etkilemişti.
  3. C
    Hakkını savunan işçiler, sabırla bekledikleri haberi alınca büyük bir sevinç yaşamıştı.
  4. D
    Reddettiği teklifin içeriğini dikkatle inceleyen müdür, kararın doğruluğuna inanıyordu.
  5. E
    Küçücük bir umutla yola çıkan yolcu, keşfettiği güzellikler karşısında şaşkınlığını gizleyemedi.

Answer

Doğru cevap, ünlü düşmesi, ünsüz türemesi, ünsüz yumuşaması ve ünsüz benzeşmesi olaylarının hepsini barındıran 'Gönlündeki sızıyı dindirmek isteyen genç yazar, hissettiği duyguları kâğıda dökerken kelimelerin büyüsünden oldukça etkilenmişti.' cümlesidir.
Doğru seçenek olan cümlede: 'Gönül -> Gönlü' (Ünlü Düşmesi), 'His + Et -> Hisset' (Ünsüz Türemesi), 'Hissetti -> Et-ti' (Ünsüz Benzeşmesi), 'Kâğıt -> Kâğıda' ve 'Hissettiği -> dik-i' (Ünsüz Yumuşaması) olaylarının tamamı kusursuz bir şekilde örneklendirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki sözcükleri kök ve eklerine ayırarak ses olaylarını tespit edin.
'Gönül' köküne ek geldiğinde 'Gönlü' olmuş, 'ü' düşmüştür (Ünlü Düşmesi).
Ünlü ile başlayan ek alan bazı iki heceli kelimelerde ikinci hecedeki dar ünlü düşer.
2
'Hissettiği' sözcüğünü inceleyin.
his + etmek birleşirken 's' türemiş (Türeme), 'et-di' eki 'etti' olmuş (Benzeşme), 'dik' eki 'diği' olmuştur (Yumuşama).
Tek bir sözcükte birden fazla ses olayı gerçekleşebilir; bu durum sorunun zorluk derecesini belirler.
3
Diğer sözcüklerdeki yardımcı ses olaylarını kontrol edin.
'Kâğıt' -> 'kâğıda' (Yumuşama), 'olduk-ca' -> 'oldukça' (Benzeşme), 'etkilenmiş-di' -> 'etkilenmişti' (Benzeşme).
İstenen tüm ses olaylarının cümlede en az birer kez örneklendiğinden emin olunur.

Key Concept

Ses Bilgisi: Karma Ses Olayları

Hints

1
Özellikle birleşik fiillere (etmek/olmak) dikkat edin; buralarda genellikle birden fazla ses olayı gizlidir.
2
'Hissettiği' sözcüğü hem türeme hem benzeşme hem de yumuşama içermektedir.
3
Cevap seçeneğinde 'gönül' kelimesindeki ünlü değişimini ve 'kâğıt' kelimesindeki yumuşamayı da bulmalısınız.

Practice More

Ünlü daralması (demek, yemek, -yor eki) ve ünlü türemesi (az-ı-cık, bir-i-cik) içeren karma sorularla pratiğinizi derinleştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question