Examkin

Question

Difficulty: HardII. Meşrutiyet Dönemi ve Siyasi Partiler

II.Mes\crutiyetII. Meşrutiyet Dönemi'nde 3131 Mart Vakası’nın ardından gerçekleştirilen 19091909 anayasa değişiklikleri, Osmanlı siyasi tarihinde "mutlak monarşiden" "parlamenter monarşiye" geçişin en somut adımı olarak kabul edilir. Bu düzenlemelerle, siyasi partilerin denetim gücü artırılmış ve padişahın yürütme üzerindeki etkisi kısıtlanmıştır. Bu doğrultuda yapılan anayasal değişiklikler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A
    Hükümetin (Heyet-i Vükela), padişaha karşı değil Meclis-i Mebusan'a karşı sorumlu tutulması
  2. Sadrazamın (Başbakan), Meclis-i Mebusan tarafından güvenoyu esasına göre doğrudan seçilmesiAnswer
  3. C
    Padişahın, Meclis'in kabul ettiği kanunlar üzerindeki 'mutlak veto' yetkisinin 'geciktirici veto'ya dönüştürülmesi
  4. D
    Padişahın, Meclis kürsüsünde anayasaya (Kanun-i Esasi) sadakat yemini etme zorunluluğunun getirilmesi
  5. E
    Padişahın, anayasanın ünlü 113.113. maddesinde yer alan 'idari bir kararla kişileri sürgün etme' yetkisinin kaldırılması

Answer

Sadrazamın Meclis tarafından seçilmesi (Osmanlı sisteminde atama yetkisi padişahtadır)
1909 Anayasa değişiklikleri ile yürütme erki üzerinde Meclis denetimi artırılmış olsa da, devlet başkanı sıfatıyla padişahın 'Sadrazam atama' yetkisi (Madde 27) korunmuştur. Meclis, hükümeti güvenoyu ile düşürebilme yetkisine sahip olsa da, doğrudan bir seçimle başbakan belirleme usulü Osmanlı hukukunda yer almamıştır.

Step-by-Step Solution

1
1909 Anayasa Değişikliklerinin temel amacını analiz edin.
Amacın, padişahın yetkilerini kısıtlayıp yasamanın (Meclis) yürütme (Hükümet) üzerindeki denetimini artırmak olduğu saptanır.
Bu değişiklikler, 31 Mart Vakası sonrası demokratikleşme taleplerinin bir sonucudur.
2
Yürütme organının (Sadrazam ve Kabine) nasıl kurulduğunu inceleyin.
1909 değişikliklerine rağmen Sadrazamı ve Şeyhülislamı atama yetkisinin padişahta kaldığı görülür.
Osmanlı Devleti hiçbir zaman tam bir cumhuriyet veya 'seçilmiş başbakan' sistemine geçmemiştir; padişahın 'atama' yetkisi (prerogatif) korunmuştur.
3
Seçeneklerdeki diğer maddelerin doğruluğunu teyit edin.
Hükümetin Meclis'e sorumlu olması, veto yetkisinin kısıtlanması ve sürgün yetkisinin kaldırılması gibi maddelerin 1909'da yasalaştığı onaylanır.
Bu maddeler 'parlamenter sistemin' yerleşmesi için atılan gerçek adımlardır.

Key Concept

Osmanlı Parlamenterizmi ve 1909 Anayasa Değişiklikleri

Hints

1
Osmanlı Devleti'nin yönetim şeklinin 'Meşruti Monarşi' olduğunu, yani bir hükümdarın hala var olduğunu unutmayın.

Practice More

1909 değişikliklerinden sonra kurulan partilerin (Ahrar, İttihat ve Terakki vb.) bu anayasal hakları nasıl kullandığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

II. Meşrutiyet Dönemi ve Siyasi Partiler

More questions from this topic