Türkçede sonu "-a, -e" geniş ünlüleri ile biten fiillere "-yor" şimdiki zaman eki getirildiğinde, bu geniş ünlüler daralarak "ı, i, u, ü" seslerine dönüşür. Bu ses olayına "ünlü daralması" denir. Ayrıca olumsuzluk eki olan "-ma / -me" de "-yor" ekiyle birleştiğinde her zaman daralır.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü daralmasına örnek gösterilebilecek bir sözcük kullanılmıştır?
- ASınıftaki yerini sessizce alıp tahtadaki sorulara bakıyor.
- BYolcuları durakta daha fazla bekletiyor olmaları hiç hoş değil.
- Sınav sonuçlarının ne zaman açıklanacağını henüz bilmiyor.Answer
- DYeni aldığı romanın ilk sayfalarını büyük bir merakla okuyor.
- EAkşam yemeğinden sonra koltukta oturup biraz dinleniyor.
Answer
Sınav sonuçlarının ne zaman açıklanacağını henüz bilmiyor.
Doğru cevap olan cümlede geçen "bilmiyor" sözcüğü incelendiğinde; fiilin kökü "bil-", olumsuzluk eki ise "-me"dir. Bu fiile şimdiki zaman eki olan "-yor" getirildiğinde, kural gereği geniş ünlü olan "e" sesi daralarak "i" sesine dönüşmüştür (bil-me-yor > bilmiyor). Bu durum tipik bir ünlü daralması örneğidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Ünlü Daralması
Hints
1
Cümlelerdeki fiillerin olumlu ve olumsuz hallerini düşünerek köklerini bulun.
2
Olumsuzluk eki alan fiillere özellikle dikkat edin; '-ma/-me' ekleri daralmanın en sık görüldüğü yerlerdir.
3
Fiil kökü veya gövdesi 'a' veya 'e' ile bitmiyorsa, '-yor' ekinden önce gelen 'ı, i, u, ü' sesleri sadece yardımcı ünlüdür.
Practice More
İstisna olarak 'demek' ve 'yemek' fiillerinin de daralmaya uğradığını hatırlayarak bu kelimelerin kullanıldığı örnekleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s