Question

Difficulty: HardSözcükte Yapı

Türkçede sözcükler, taşıdıkları temel anlamın niteliğine göre isim kökleri ve fiil kökleri olmak üzere iki ana grupta incelenir. Bazı sözcükler yapım eki alırken uğradıkları ses değişimleri nedeniyle köklerinin türünü belirlemek güçleşebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    Hayatın her adımında yeni bir tecrübe edindiğini söylerdi.
  2. B
    Şehrin en yoğun kavşağında trafik aniden durma noktasına geldi.
  3. Kalabalıkların içinde bile kendini yalnız hissetmesi onu yoruyordu.Answer
  4. D
    Sıcak havada içilen bir yudum su, her şeyden daha kıymetliydi.
  5. E
    Kışın en soğuk günlerinde bile sabah yürüyüşünü aksatmazdı.

Answer

Kendini 'yalnız' hissetmesi cümlesindeki 'yalnız' sözcüğü kökü bakımından isimdir.
Doğru seçenek olan 'yalnız' sözcüğü, 'yalın' (tek, sade) isim kökünden türetilmiştir. Sözcük türetilirken 'yalın-ız' halindeki 'ı' ünlüsü düşerek 'yalnız' halini almıştır. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcüklerin kökü ise eylem bildiren fiil kökleridir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin yapım eki almamış en küçük anlamlı parçalarını (köklerini) belirlemek.
Adım -> At-, Kavşak -> Kavuş-, Yudum -> Yut-, Soğuk -> Soğu-, Yalnız -> Yalın.
Sözcükte yapı analizine kökten başlamak gerekir.
2
Bulunan köklere '-mak / -mek' mastar ekini getirerek tür testi yapmak.
At-mak (Fiil), Kavuş-mak (Fiil), Yut-mak (Fiil), Soğu-mak (Fiil), Yalın-mak (Anlamsız/İsim).
Mastar eki alan kökler fiil, almayanlar isim köküdür.
3
Kök türü farklı olan sözcüğü saptamak.
'Yalnız' sözcüğü 'yalın' isim kökünden geldiği için diğerlerinden ayrılır.
Soruda istenen temel farkın belirlenmesi.

Key Concept

İsim ve Fiil Kökü Ayrımı (Ses Olayları Bağlamında)

Hints

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini bulurken ünlü düşmesi veya ünsüz yumuşaması gibi ses olaylarına dikkat edin.
2
Adım (atmak), kavşak (kavuşmak) ve yudum (yutmak) gibi sözcükler türetilirken köklerindeki sesler değişmiştir.
3
Yalnız sözcüğü 'yalın' (sade, tek) kökünden gelir; 'yalın' sözcüğüne '-mak' getiremediğimiz için bu bir isim köküdür.

Practice More

Sözcük kökü türüyle ilgili karmaşıklığı gidermek için 'çevre' (çevir-), 'besle-' (besi), 'sızı' (sızı) gibi sözcüklerin yapılarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüklerin köklerini bulduktan sonra yanlarına '-mak / -mek' ekini getirin. Hangisi anlamsız oluyorsa o isim köküdür.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question