Examkin

Question

Difficulty: HardRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgârların yer şekillendirici etkisinin (aşınım ve birikim) dağılışı üzerinde sadece yıllık yağış miktarının azlığı ve bitki örtüsünün cılızlığı değil; kum kaynağının mevcudiyeti, litolojik yapı ve rüzgâr hızı gibi faktörler de belirleyicidir.

Buna göre, aşağıda verilen alanların hangisinde rüzgâr şekillerinin oluşumu, kuraklığın temel belirleyici olduğu "İç Anadolu tipi" rüzgâr şekillenmesinden farklı bir gelişim süreci göstermektedir?

  1. A
    Konya - Karapınar çevresindeki kumul setleri
  2. B
    Kırşehir ve çevresindeki mantarkaya oluşumları
  3. C
    Iğdır Ovası'nın doğusunda görülen rüzgâr erozyonu sahaları
  4. Antalya - Patara kıyı şeridindeki kumul oluşumlarıAnswer
  5. E
    Şanlıurfa'nın güneyindeki platolarda görülen lös birikimleri

Answer

Antalya - Patara kıyı şeridindeki kumul oluşumları rüzgâr şekillenmesinde farklı bir mekanizmaya dayanır.
Doğru seçenek olan kıyı kumulları örneğinde (Patara), rüzgârın yer şekillendirici etkisi bölgenin kurak veya yarı kurak olmasından kaynaklanmaz. Aksine, kıyı bölgelerinde dalga biriktirmesiyle kıyıya yığılan kumların rüzgâr tarafından taşınması ve biriktirilmesi söz konusudur. Bu mekanizma, İç Anadolu'daki gibi bitki örtüsünün yokluğu ve yağış azlığına dayalı süreçten temelden ayrılır.

Step-by-Step Solution

1
İç bölgelerdeki rüzgâr şekillenme şartlarını analiz etme
İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu gibi sahalarda rüzgâr şekilleri; yıllık yağışın 300−400300-400 mm altında olması, bitki örtüsünün cılızlığı ve fiziksel ufalanmanın şiddetiyle (kuraklık) ilişkilidir.
Mekanizmanın temelini anlamak için genel kuralı belirlemek gerekir.
2
Kıyı bölgelerindeki rüzgâr şekillenmesini değerlendirme
Kıyı kumulları (örneğin Patara, Kumköy, Karasu), bölgenin iklimi nemli olsa bile oluşabilir. Burada belirleyici olan kuraklık değil, dalgaların sürekli kum arzı sağlaması ve denizden gelen rüzgârdır.
İstisnai durumu ve farklı mekanizmayı tespit etmek gerekir.
3
Seçenekler arasında karşılaştırma yapma
Konya, Kırşehir, Iğdır ve Şanlıurfa örnekleri kuraklık kökenli iç bölge örnekleriyken, Patara bir kıyı kumuludur.
Farklı olan mekanizmayı seçmek için verileri karşılaştırmak gerekir.

Key Concept

Rüzgâr Şekillenmesinde Kuraklık vs. Kum Kaynağı Etkisi

Hints

1
Rüzgâr şekillerinin sadece çöllerde veya çok kurak yerlerde görüldüğü ön yargısını sorgulayın.
2
Kıyı bölgelerindeki kumulların oluşması için yağışın az olmasına gerek yoktur; bol miktarda kum ve düzenli rüzgâr yeterlidir.
3
İç bölgelerde rüzgâr şekillenmesi 'kuraklık' ile açıklanırken, kıyı bölgelerinde 'malzeme arzı' (dalga etkisi) ile açıklanır.

Practice More

Kıyı kumullarının Karadeniz gibi nemli bölgelerde de görülebileceği bilgisini pekiştirmek için İstanbul-Kilyos veya Sakarya-Karasu örneklerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Seçenekleri coğrafi konumlarına göre 'Kıyı' ve 'İç Kesim' olarak sınıflandırın. Farklı olan kıyı seçeneği, mekanizma farkını da beraberinde getirecektir.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question

Topics

Rüzgar Şekilleri

More questions from this topic