Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Nem ve Yağış

Türkiye'de Karadeniz kıyı kuşağı boyunca dağların kıyıya paralel uzanması, denizden gelen nemli hava kütlelerinin yamaç boyunca yükselerek bol yağış bırakmasına (orografik yağışlar) neden olur. Ancak Karadeniz Bölgesi'nde bölümler arasında yıllık toplam yağış miktarı bakımından belirgin farklılıklar görülmektedir.

Buna göre, Doğu Karadeniz bölümünün Orta Karadeniz bölümüne göre yıllık ortalama daha fazla yağış almasında aşağıdakilerden hangisi temel nedendir?

  1. Dağların yükseltisinin fazla olması ve kıyı çizgisine çok yakın uzanmasıAnswer
  2. B
    Hakim rüzgar yönünün her iki bölümde de denizden karaya doğru olması
  3. C
    Bölümün matematik konumuna bağlı olarak enlem etkisinden dolayı daha kuzeyde yer alması
  4. D
    Doğu Karadeniz bölümünde sadece cephesel yağışların etkili olması
  5. E
    Orta Karadeniz'de mutlak nem miktarının Doğu Karadeniz'den çok daha fazla olması

Answer

Doğu Karadeniz'de dağların yükseltisinin fazla olması ve kıyıya çok yakın uzanması, yağış miktarının Orta Karadeniz'e göre çok daha fazla olmasının temel nedenidir.
Doğu Karadeniz bölümünde Kaçkar Dağları'nın kıyıya çok yakın ve 3900 metreye varan yüksekliği, denizden gelen nemli hava kütlelerini adeta bir duvar gibi karşılayarak yükselmeye zorlar. Bu orografik yükselme sonucunda hava hızla soğur ve bünyesindeki nemi bol yağış olarak bırakır. Orta Karadeniz'de ise Canik Dağları'nın ortalama 1000-1500 metre olması ve kıyının çok daha gerisinden başlaması yağış miktarının çok daha az (Samsun'da yaklaşık yarısı kadar) olmasına neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Bölümlerin yer şekilleri özelliklerini karşılaştırın.
Doğu Karadeniz'de (Rize-Artvin) dağlar yüksek ve kıyıya yakındır. Orta Karadeniz'de (Samsun) dağlar alçak ve kıyıdan uzaktır.
Yağış miktarını belirleyen en önemli faktörlerden biri dağların konumu ve yüksekliğidir.
2
Hava kütlelerinin bu yer şekillerine göre davranışını analiz edin.
Doğu Karadeniz'de hava kütleleri dik bir yamaçla karşılaşıp hızla soğurken, Orta Karadeniz'de dağlar alçak olduğu için bu etki daha zayıf kalır.
Hızlı yükselme hızlı yoğunlaşma ve daha fazla yağış demektir.

Key Concept

Orografik (Yamaç) Yağışları ve Yer Şekilleri İlişkisi

Hints

1
Samsun ile Rize'nin yağış miktarlarını karşılaştırın; yer şekillerinin bu iki şehirdeki farkını düşünün.

Practice More

Antalya ve Mersin arasındaki yağış farkını da benzer şekilde dağların konumu üzerinden inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question