Examkin

Question

Difficulty: Very hardUygur Devleti

İslamiyet öncesi Türk tarihinde Uygur Devleti, yerleşik yaşama geçiş ve Maniheizm'in kabulüyle birlikte askeri, sosyal ve hukuki alanlarda büyük bir dönüşüm yaşamıştır. Bu süreçte hükümdarların unvanlarında 'Tengri' yerine 'Ay Tengri' ibaresi kullanılmaya başlanmış, göçebe yaşamın 'savaşçı' ideali yerini ticaret ve kültürel gelişimi önceleyen 'uygar' bir anlayışa bırakmıştır. Aşağıdaki karşılaştırma tablosu ve Uygur Devleti'nin özellikleri dikkate alındığında, bu dönüşümün Türk devlet geleneğindeki 'hâkimiyet ve meşruiyet' anlayışı üzerindeki en temel yansıması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Hükümdarın meşruiyetinin ilahi kaynaktan koparak tamamen dünyevi (laik) bir temele bürünmesi
  2. B
    Türk veraset sistemindeki 'ülke hanedanın ortak malıdır' kuralının yerleşik hayatın gereği olarak terk edilmesi
  3. Hakimiyet anlayışının 'alp' (savaşçı) idealinden, sivil-kültürel bir 'himaye' ve 'düzen' anlayışına evrilmesiAnswer
  4. D
    Geleneksel hukuk sistemi olan Töre’nin bağlayıcılığını yitirerek yerini tamamen Maniheist din hukukuna bırakması
  5. E
    İkili teşkilat sisteminin, yerleşik düzendeki merkeziyetçi yönetim ihtiyacı nedeniyle tamamen ortadan kaldırılması

Answer

Hakimiyet anlayışının 'alp' (savaşçı) idealinden, sivil-kültürel bir 'himaye' ve 'düzen' anlayışına evrilmesi
Doğru yanıt olan 'Hakimiyet anlayışının sivil-kültürel bir himaye anlayışına evrilmesi', Uygurların geçirdiği dönüşümün en derin siyasi yansımasıdır. Göçebe Türk devletlerinde hükümdarın meşruiyeti büyük oranda askeri başarılara ve savaşçı (alp) karizmasına dayanırken, Uygurlarda yerleşik yaşam ve Maniheizm etkisiyle hükümdar artık 'halkını doyuran, giydiren, sanatı ve ticareti koruyan' bir hami (koruyucu) konumuna yükselmiştir. Bu durum Kut anlayışının özünü koruyarak işlevsel bir nitelik değiştirmesidir.

Step-by-Step Solution

1
Unvan değişikliğini analiz etme
Hükümdarların 'Ay Tengri' unvanını kullanması, meşruiyetin ilahi kaynağının (Kut) devam ettiğini ancak Maniheist bir form kazandığını gösterir.
Siyasi meşruiyetin kaynağının değişip değişmediğini tespit etmek için.
2
Toplumsal ve ekonomik değişimleri değerlendirme
Yerleşik hayat ve ticaret, devletin önceliğini askeri fetihlerden toplumsal refah ve kültürel himayeye kaydırmıştır.
Devletin temel görev ve kimliğindeki kaymayı anlamak için.
3
Hukuki gelişmeleri yorumlama
Sözlü törenin yerini alan yazılı belgeler (vakıfnameler, vasiyetnameler), devletin 'düzenleyici ve koruyucu' rolünün kurumsallaştığını kanıtlar.
Yazılı hukukun siyasi otoriteyle ilişkisini kurmak için.
4
Sentez ve Sonuç
Geleneksel 'Alp' tipi hükümdar karakteri, yerini halkın maddi ve manevi ihtiyaçlarını gözeten 'Bilge/Himayeci' lider tipine bırakmıştır.
Zihniyet değişiminin en temel yansımasını belirlemek için.

Key Concept

Uygur siyasi düşüncesinde meşruiyetin ve hükümdarlık vasfının dönüşümü

Hints

1
Hükümdarların unvanlarındaki 'Tanrı' vurgusunun 'Ay' ile devam etmesine ve toplumun artık 'savaşçı' yerine 'tüccar' özelliklerine odaklanın.

Practice More

Uygur hukuk belgelerinde geçen 'tüz' (sosyal sözleşme) kavramı ile Göktürklerdeki 'Töre' uygulamasının farklarını araştırın.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Uygur Devleti

More questions from this topic