Question

Difficulty: MediumSes Bilgisi

Türkçede iki ünlü sesin yan yana geldiği birleşik sözcüklerde, telaffuzu kolaylaştırmak amacıyla ünlülerden birinin düşmesiyle oluşan ses olayına "ünlü aşınması" denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü aşınmasına uğramış bir sözcük kullanılmıştır?

  1. Akşam yemeğinden sonra tatlı olarak bol fındıklı bir sütlaç yedik.Answer
  2. B
    Okulun bahçesinde top oynayan çocukların neşesi sokağa taşıyordu.
  3. C
    Şehre yeni yapılan park, mahalle sakinleri için güzel bir dinlenme alanı oldu.
  4. D
    Yalnız kalmak istediği zamanlarda deniz kenarına gidip saatlerce yürürdü.
  5. E
    Aklına gelen her fikri not defterine kaydederek unutulmasını önlüyordu.

Answer

Cümledeki 'sütlaç' sözcüğü, 'sütlü' ve 'aş' kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuş ve iki ünlünün karşılaştığı noktada aşınma meydana gelmiştir.
Doğru cevapta geçen 'sütlaç' sözcüğü, su¨tlu¨+as\csu¨tlac\csütlü + aş \rightarrow sütlaç şeklinde oluşmuştur. İki ünlü harfin (u¨ü ve aa) yan yana gelmesi sonucunda kelime kökündeki u¨ü sesinin düşmesi tam olarak 'ünlü aşınması' tanımına uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki ünlü düşmesi içeren sözcükleri tespit edin.
Sütlaç (sütlü-aş), oynayan (oyun-a), şehre (şehir-e), yalnız (yalın-ız), aklına (akıl-ı) sözcüklerinde düşme vardır.
Soruda istenen 'ünlü aşınması' özel bir ünlü düşmesi türüdür.
2
Düşmenin gerçekleşme nedenini analiz edin.
'Sütlaç' sözcüğü iki ayrı kelimenin (sütlü + aş) birleşmesiyle oluşurken ünlülerden biri düşmüştür.
Ünlü aşınması sadece birleşik sözcükler oluşurken iki ünlünün yan yana gelmesi durumunda gerçekleşir.
3
Diğer seçeneklerdeki düşme türlerini eleyin.
Türetilme (yalnız, oynayan) veya çekim eki (şehre, aklına) nedeniyle oluşan düşmeler aşınma değildir.
Aşınma tanımı gereği iki kelimenin birleşme noktasındaki ses kaybıdır.

Key Concept

Ünlü Aşınması (Vowel Erosion)

Hints

1
Ünlü aşınması genellikle birleşik kelimeler oluşurken iki ünlünün birbirini 'yemesi' durumudur.
2
Cümlelerdeki kelimeleri yapılarına ayırın; hangi kelime iki ayrı sözcüğün birleşmesiyle oluşmuş ve bu sırada bir ünlü kaybetmiş?
3
Pazartesi (Pazar + ertesi) veya Nasıl (Ne + asıl) örneklerindeki gibi bir ses olayı arayın; seçeneklerdeki yemek ismi bu kurala uyar.

Practice More

Ünlü aşınması ile yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerdeki (kaybolmak, emretmek) ünlü düşmesi arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question