Examkin

Question

Difficulty: HardRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgârların yer şekillerini biçimlendirme gücü; iklimsel kuraklık, bitki örtüsünün cılızlığı ve yüzeydeki malzemenin litolojik direnciyle doğrudan ilişkilidir. Bu kuvvetlerin etkileşimi sonucunda özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde çeşitli aşınım ve birikim şekilleri meydana gelmiştir.

Buna göre, Türkiye'deki rüzgâr şekilleri ve bu şekillerin özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Mantarkaya (şeytan masası) ve tafoni gibi aşınım şekilleri, rüzgârın taşıdığı kumların kayaların alt kısımlarını aşındırması ve kayaç yüzeyindeki direnç farkları sonucunda oluşur.
  2. B
    Rüzgâr biriktirmesiyle oluşan lös ve kumul sahaları, Konya-Karapınar ve Iğdır Ovası gibi mekanik çözülmenin şiddetli olduğu alanlarda daha belirgindir.
  3. Hilal şeklindeki biriktirme şekilleri olan barkanlar, Türkiye'nin İç ve Güneydoğu Anadolu platolarındaki tüm yarı kurak alanlarda en yaygın ve karakteristik yer şeklidir.Answer
  4. D
    Peri bacalarının oluşumunda rüzgârlar, aşınan gevşek malzemeyi bölgeden uzaklaştırarak şekillenme sürecine dolaylı (ikincil) bir katkı sağlar.
  5. E
    Yardang ve hamada (çöl kaldırımı) gibi rüzgâr aşındırma şekillerinin oluşumunda, bölgedeki rüzgâr hızının yanı sıra bitki örtüsünün cılız olması temel şarttır.

Answer

Hilal şeklindeki barkanların Türkiye'nin tüm yarı kurak platolarında en yaygın ve karakteristik yer şekli olduğu ifadesi yanlıştır.
Barkanlar, rüzgârın tek yönlü estiği çöl bölgelerinde oluşan hilal biçimli kumullardır. Türkiye'de rüzgârın yer şekillendirici etkisi belirli bölgelerde (Konya-Karapınar gibi) yüksek olsa da, Türkiye bir çöl ülkesi değildir. Dolayısıyla barkanlar Türkiye'nin tüm yarı kurak platolarında görülen 'yaygın' veya 'karakteristik' bir şekil değildir; sadece Karapınar kumullarında çok küçük ve yerel örneklerine rastlanabilir.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'deki rüzgâr etkisini analiz et.
Rüzgârların Türkiye'de yer şekillerini doğrudan biçimlendirme gücünün en fazla olduğu bölgeler İç Anadolu (Konya-Karapınar) ve Güneydoğu Anadolu'dur.
Bu alanlar düşük yağış, cılız bitki örtüsü ve şiddetli mekanik çözülme özelliklerine sahiptir.
2
Aşınım ve birikim şekillerini değerlendir.
Mantarkaya, Tafoni, Yardang ve Hamada aşınım; Kumul, Barkan ve Lös birikim şekilleridir.
Rüzgâr, taşıdığı malzemeyi hızı azaldığında biriktirir, engellere çarptırdığında ise aşındırır.
3
Barkanların Türkiye'deki durumunu incele.
Barkanlar (hilal şekilli kumullar) çöl benzeri tam kurak koşullarda yaygındır. Türkiye bir çöl bölgesi olmadığı için barkanlar çok kısıtlı (Karapınar'da lokal olarak) görülür, yaygın değildir.
Türkiye'nin iklim şartları geniş barkan sahalarının oluşumu için yeterince kurak ve açık değildir.
4
Dış kuvvet etkileşimini (Peri Bacaları) kontrol et.
Peri bacalarında rüzgârın etkisi sadece dolaylıdır.
Sıklıkla yapılan rüzgâr-su etkisi hatasını ayırt etmek, KPSS düzeyi için kritik bir analizdir.

Key Concept

Rüzgâr Şekillerinin Mekânsal Dağılımı ve Nadirliği

Practice More

Karapınar'da rüzgâr erozyonunu önlemek için yapılan ağaçlandırma ve setleme çalışmalarının coğrafi sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Rüzgar Şekilleri

More questions from this topic