Question

Difficulty: MediumSözcükte Yapı

Kurum içi eğitim faaliyetleri kapsamında başlatılan (I) yeni çalışma programında, personelin yazışmalar (II) konusundaki kabiliyeti sorgulayıcı (III) bir yöntemle değerlendirilmiş; temel ilkelerimizi benimseyen (IV) bir hizmet anlayışıyla arşiv bakımı (V) sürecine hız kazandırılmıştır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi "gövdeden türemiş" bir sözcük değildir?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. C
    III
  4. D
    IV
  5. VAnswer

Answer

Arşiv bakımı ifadesindeki 'bakımı' sözcüğü, sadece bir yapım eki aldığı için gövdeden türemiş değildir.
Beşinci sözcük olan 'bakımı', 'bak-' fiil köküne gelen '-ım' fiilden isim yapım eki ile 'bakım' gövdesine dönüşmüştür. Ancak bu gövde üzerine başka bir yapım eki gelmemiş, sadece iyelik eki olan '-ı' (çekim eki) gelmiştir. Gövdeden türeme için en az iki yapım eki gerektiğinden, bu sözcük sadece türemiş bir sözcüktür.

Step-by-Step Solution

1
Gövdeden türeme kavramını tanımla.
Bir sözcüğün 'gövdeden türemiş' olması için en az iki yapım eki (kök + yapım eki = gövde; gövde + yapım eki = gövdeden türemiş) alması gerekir.
Sözcük yapısı sorularında basit, türemiş ve gövdeden türemiş ayrımını yapmak temel adımdır.
2
Sözcükleri eklerine ve köklerine ayır.
I. baş-la-t-ıl-an (4 yapım eki), II. yaz-ı-ş-ma (3 yapım eki), III. sor-gu-la-y-ıcı (3 yapım eki), IV. ben-im-se-y-en (2 yapım eki), V. bak-ım-ı (1 yapım eki).
Her bir sözcüğün kaç tane yapım eki aldığını belirlemek gerekir.
3
Yapım eki sayılarını karşılaştır.
V numaralı sözcük gövdeden türeme kuralına uymaz.
Beşinci sözcük olan 'bakımı' sadece '-ım' yapım ekini almıştır; sondaki '-ı' eki ise iyelik (çekim) ekidir. Diğer tüm sözcükler en az iki yapım eki alarak gövde halinden tekrar türetilmiştir.

Key Concept

Gövdeden Türemiş Sözcük

Hints

1
Bir sözcüğün gövde olabilmesi için bir tane yapım eki alması yeterlidir; ancak 'gövdeden türemesi' için o gövdenin üzerine en az bir tane daha yapım eki gelmelidir.
2
Sözcükleri analiz ederken fiilimsi eklerinin (-an, -ma, -ış gibi) de birer yapım eki olduğunu unutmayın.
3
Beşinci sözcüğü kök ve eklerine ayırdığınızda; bak- fiil kökü, -ım fiilden isim yapım eki ve -ı iyelik (çekim) eki olduğunu göreceksiniz. Toplamda kaç yapım eki var?

Practice More

Benzer bir paragrafta 'yansımadan türemiş' veya 'birleşik yapılı' sözcükleri bulmaya çalışarak yapı konusunu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüklerdeki yapım eklerini sayın. Eğer yapım eki sayısı ≥ 2 ise o sözcük gövdeden türemiştir. Eğer yapım eki sayısı = 1 ise sadece türemiştir. Eğer yapım eki sayısı = 0 ise basittir.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question