Examkin

Question

Difficulty: MediumSes Bilgisi

Türkçede sonu kk ünsüzüyle biten bazı sözcüklere −l-l, −al/−el-al / -el fiil yapım ekleri veya −cık/−cik-cık / -cik küçültme ekleri getirildiğinde, kelime kökünün sonundaki kk ünsüzü düşer. Bu ses olayına "ünsüz düşmesi" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz düşmesine uğramış bir sözcük kullanılmıştır?

  1. A
    Gelecek hafta yapılacak toplantı için hazırlanan kitapçığı henüz bitiremediler.
  2. Şehir merkezindeki yüksek binaların arasından sıyrılan uçak, piste doğru alçalmaya başladı.Answer
  3. C
    Müzedeki tarihi eserleri incelerken yanımızdaki genci dikkatle süzdü.
  4. D
    Yazarın son kitabında kullandığı daracık betimlemeler okuyucuyu biraz yormuş.
  5. E
    Sabahın erken saatlerinde yola çıkan ekip, akşamüzeri kasabaya ulaştı.

Answer

Uçağın hareketini belirten sözcüğün kökü olan "alçak" kelimesine getirilen ek sonucunda "k" ünsüzü düşmüştür.
Doğru cevap olan seçenekteki "alçalmaya" sözcüğünün kökü "alçak"tır. Bu sözcüğe fiil yapım eki olan "-l" getirildiğinde kelime sonundaki "k" ünsüzü düşmüştür (alc\cak+l→alc\calalçak + l \rightarrow alçal). Bu durum soruda tanımlanan ünsüz düşmesi kuralına tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki sözcüklerin kök ve ek yapılarını analiz etmek.
İniş eylemini ifade eden sözcüğün yapısı incelenir.
Ses olaylarını tespit etmek için sözcüğün orijinal kök halini bilmek gerekir.
2
Alc\calmaAlçalma sözcüğünün kökünü belirlemek.
Sözcüğün kökünün alc\cakalçak (sıfat) olduğu saptanır.
Alçalmak eylemi, alçak durumuna gelmek anlamını taşıdığı için kökü de bu sözcüktür.
3
Kökten gövdeye geçişteki ses değişimini kontrol etmek.
alc\cak+−l→alc\cal−alçak + -l \rightarrow alçal- değişimi görülür.
kk ünsüzü, −l-l yapım ekiyle birleşirken düşerek ünsüz düşmesi olayını gerçekleştirmiştir.

Key Concept

Ünsüz Düşmesi

Hints

1
Cümlelerdeki eylemlerin ve sıfatların köklerine odaklanın; özellikle sonu 'k' ile biten kökleri arayın.
2
İniş yapmak anlamına gelen sözcüğün kökü 'alçak' sıfatıdır. Bu köke bir ek geldiğinde ne değişmiş olabilir?
3
Alc\cakAlçak sözcüğüne fiil yapma eki olan −l-l geldiğinde kelime alc\calmakalçalmak halini alır. Buradaki 'k' harfinin akıbetini düşünün.

Practice More

Benzer şekilde 'yüksek' kökünden türeyen 'yükselmek' sözcüğündeki ses olayını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüğü eklerine ayırarak kök ile gövdeyi karşılaştırın: (Kök: alc\cakalçak) + (Ek: −l-l) →\rightarrow (Gövde: alc\calalçal). Aradaki fark 'k' harfinin yok olmasıdır.
Estimated Time:50s
Rate this question

Topics

Ses Bilgisi

More questions from this topic