Question

Difficulty: Hardİki Noktanın Kullanımı

Türkçede iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili olarak; kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna konur ve bu örnekler cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlar. Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur ve açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle başlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya sonrasındaki yazımla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    Yeni projenin temel dayanaklarını şu şekilde sıralayabiliriz: sürdürülebilirlik, verimlilik ve inovasyon.
  2. B
    Bu sınavda adaylara iki temel soru yöneltildi: Mesleki hedefleriniz nelerdir ve neden bu kurumu tercih ettiniz?
  3. C
    Kütüphanede bulunan kaynaklar üç ana bölüme ayrılmıştır: süreli yayınlar, akademik kitaplar ve nadir eserler.
  4. Resmî evrakların dosyalanmasında şu kriterlere dikkat edilmelidir: Tarih sırası, konu başlığı ve gönderen kurum bilgisi.Answer
  5. E
    Ünlü düşünürün şu sözü bize ışık tutmaktadır: 'Eğitim, ferdin yaşama sanatını öğrenmesidir.'

Answer

İki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliğinde olmadığında küçük harfle başlamalıdır; bu nedenle 'Tarih sırası' ile başlayan seçenek hatalıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki iki noktadan sonra gelen ifade ('Tarih sırası, konu başlığı...'), 'kriterler' kelimesine yönelik bir örnekler dizisidir ve bağımsız bir cümle niteliği taşımaz. Türk Dil Kurumu'nun yazım kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliğinde değilse ve özel isim içermiyorsa küçük harfle başlamalıdır. Bu nedenle 'Tarih' sözcüğünün 'tarih' şeklinde küçük harfle başlatılmaması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki iki noktanın işlevini tespit ediniz.
İncelenen cümlede iki nokta, 'kriterler' sözcüğüne yönelik örnekleri sıralamak amacıyla kullanılmıştır.
Kullanım amacını belirlemek, sonrasındaki yazım kuralını (büyük/küçük harf) tayin etmek için gereklidir.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin dil bilgisel niteliğini kontrol ediniz.
'Tarih sırası, konu başlığı ve gönderen kurum bilgisi' ifadesi yüklemi olmayan bir örnekler dizisidir, bağımsız bir cümle değildir.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama cümle ise büyük, örnekler cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlar.
3
Özel isim kontrolü yapınız.
'Tarih' sözcüğü bir tür ismidir ve cümle başında bulunmadığı sürece (veya özel bir isim grubuna dahil değilse) büyük harfle yazılmasına gerek yoktur.
Özel isimler her durumda büyük harfle başlar, bu durum colon kuralından bağımsızdır.
4
Yazım hatasını saptayınız.
'Tarih' sözcüğü 'tarih' şeklinde küçük harfle başlamalıdır.
İki noktadan sonraki örnek listesi küçük harfle başlamalı kuralı ihlal edilmiştir.

Key Concept

İki noktadan sonra gelen örneklerin ve cümlelerin yazım kuralları
Rate this question