Question

Difficulty: HardRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgârların doğrudan yer şekillerini biçimlendirici etkisi (aşınım ve birikim), belirli coğrafi sahalarda diğer dış kuvvetlere oranla daha belirgindir. Özellikle İç Anadolu'da Konya-Karapınar çevresi ile Doğu Anadolu'da Iğdır Ovası, rüzgâr faaliyetlerinin en şiddetli hissedildiği alanlar arasında yer alır.

Bu iki farklı bölgede rüzgârların yer şekillendirici etkisinin yüksek olmasında;

I. Yıllık yağış miktarının azlığına bağlı kuraklık,
II. Mekanik (fiziksel) çözünme sonucu oluşan kırıntılı malzemenin bolluğu,
III. Rüzgârın hızını kesecek engebelerin az olduğu geniş düzlüklerin varlığı,
IV. Arazinin büyük ölçüde dirençli masif kütlelerden oluşması

özelliklerinden hangileri ortak birer faktör olarak değerlendirilebilir?

  1. A
    II ve IIII
  2. B
    IIII ve IIIIII
  3. I,III, II ve IIIIIIAnswer
  4. D
    I,IIII, III ve IVIV
  5. E
    II,IIIII, III ve IVIV

Answer

Rüzgârların yer şekillendirme gücü; kuraklık (II), fiziksel çözünme ile oluşan gevşek malzeme (IIII) ve rüzgâr hızını kesmeyen sade yer şekilleri (IIIIII) özelliklerinin birleşmesiyle artar; dolayısıyla doğru yanıt I,III, II ve IIIIII öncüllerini kapsayan seçenektir.
İklimsel kuraklık, fiziksel çözünmenin sağladığı malzeme bolluğu ve rüzgâr hızını engellemeyen sade yer şekilleri, hem Karapınar hem de Iğdır çevresinde rüzgâr etkisini artıran ortak unsurlardır.

Step-by-Step Solution

1
Bölgelerin iklimsel özelliklerini analiz etme
Hem Karapınar hem de Iğdır çevresi, Türkiye'nin en az yağış alan ve buharlaşmanın şiddetli olduğu kurak bölgeleridir.
Rüzgârın etkili olabilmesi için zeminin kuru ve korumasız olması gerekir.
2
Yüzey malzemesini ve çözünme türünü değerlendirme
Kurak bölgelerde günlük sıcaklık farkı yüksektir; bu da mekanik çözünmeye ve rüzgârın taşıyabileceği boyutta kırıntılı malzeme oluşumuna yol açar.
Rüzgâr, aşındırma yapabilmek için sürtünme araçlarına (kum, toz) ihtiyaç duyar.
3
Topografik engelleri ve rüzgâr hızını inceleme
Karapınar ve Iğdır çevresi, rüzgârın hızını kesecek dağ sırası veya gür bitki topluluğu barındırmayan geniş düzlüklerden oluşur.
Rüzgâr hızı ile yer şekillendirme gücü arasında doğru orantı vardır.
4
Jeolojik yapıyı kontrol etme
Dirençli masif kütleler rüzgâr tarafından zor şekillendirilir; bu bölgeler genellikle gevşek tortul sahalardır.
Dördüncü öncülde belirtilen masif kütle özelliği bu bölgeler için ortak veya destekleyici bir faktör değildir.

Key Concept

Rüzgârın yer şekillendirici etkisini belirleyen temel faktörler: Kuraklık, bitki örtüsü yoksunluğu, gevşek malzeme ve sade topografyadır.

Hints

1
Rüzgârın etkili olduğu yerlerin ortak iklim ve bitki örtüsü özelliklerini düşünün.
2
Bir dış kuvvetin hızını artıran veya azaltan yer şekli (topografya) koşullarını göz önüne getirin.
3
Dirençli (sert) kayaçlar mı yoksa gevşek kum/tortul tabakalar mı rüzgâr tarafından daha kolay biçimlendirilir?

Practice More

Türkiye'deki mantarkaya ve tafoni örneklerinin hangi illerde yoğunlaştığını harita üzerinde inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question