Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Nüfusun Dağılışı ve Nüfus Yoğunlukları

Türkiye'de bir ilin toplam nüfusunun o ilin yüz ölçümüne bölünmesiyle **aritmetik nüfus yoğunluğu (ANYANY), toplam nüfusun o ildeki toplam tarım alanlarına bölünmesiyle ise fizyolojik nüfus yoğunluğu (FNYFNY)** elde edilir. Yer şekillerinin engebeli ve tarım alanlarının kısıtlı olduğu yörelerde bu iki yoğunluk türü arasındaki farkın daha yüksek olduğu görülür.

Buna göre, yer şekilleri ve tarım alanlarının dağılışı göz önüne alındığında aşağıdaki illerin hangisinde fizyolojik nüfus yoğunluğu ile aritmetik nüfus yoğunluğu arasındaki farkın diğerlerine göre daha fazla olması beklenir?

  1. A
    Şanlıurfa
  2. B
    Konya
  3. RizeAnswer
  4. D
    Edirne
  5. E
    Ankara

Answer

Rize ilinde yer şekillerinin aşırı engebeli olması ve tarım alanlarının darlığı, fizyolojik nüfus yoğunluğunun aritmetik nüfus yoğunluğundan çok daha yüksek çıkmasına neden olur.
Rize, Doğu Karadeniz'in dik yamaçlarına ve oldukça engebeli bir topografyaya sahiptir. Bu durum, ilin toplam yüz ölçümü içinde tarım yapılabilecek düzlüklerin (tarım alanlarının) son derece kısıtlı kalmasına neden olur. Formülde toplam nüfus, bu çok küçük olan tarım alanı değerine bölündüğünde ortaya çıkan fizyolojik nüfus yoğunluğu, geniş olan toplam yüz ölçümüne bölündüğünde ortaya çıkan aritmetik yoğunluktan kat kat fazla olur. Bu nedenle iki yoğunluk türü arasındaki fark Rize'de en fazladır.

Step-by-Step Solution

1
Yoğunluk türlerinin formüllerini analiz et.
ANY=Toplam Nu¨fusYu¨O¨lc¸u¨mu¨ANY = \frac{\text{Toplam Nüfus}}{\text{Yüz Ölçümü}} ve FNY=Toplam Nu¨fusTarım AlanıFNY = \frac{\text{Toplam Nüfus}}{\text{Tarım Alanı}}
Yoğunluklar arasındaki farkın neye bağlı olduğunu anlamak için paydaları karşılaştırmak gerekir.
2
Paydalar arasındaki ilişkiyi coğrafi faktörlerle bağdaştır.
Bir bölgede tarım alanları ne kadar darsa, FNYFNY değeri ANYANY değerinden o kadar büyük çıkar.
Matematiksel olarak payda küçüldükçe sonuç büyür; tarım alanlarının darlığı sonucu artırır.
3
Verilen illerin yer şekillerini ve tarım arazisi potansiyelini değerlendir.
Şanlıurfa, Konya ve Edirne gibi iller sade yer şekillerine sahiptir; Rize ise Doğu Karadeniz'in en engebeli illerinden biridir.
Engebe arttıkça tarıma uygun düz alanlar azalır.

Key Concept

Fizyolojik Nüfus Yoğunluğu ve Topografya İlişkisi

Hints

1
Yoğunluklar arasındaki farkın fazla olması için bölgenin 'dağlık' olması gerektiğini düşünün.
2
Fizyolojik nüfus yoğunluğu hesaplanırken paydada 'tarım alanı' yer alır. Tarım alanı ne kadar küçükse sonuç o kadar büyük çıkar.
3
Doğu Karadeniz gibi yer şekillerinin çok engebeli olduğu yerlerde tarım alanları düzlük azlığı nedeniyle çok dardır. Bu da farkı artırır.

Practice More

Tarımsal nüfus yoğunluğu (TNYTNY) ile makineleşme arasındaki ilişkiyi (örneğin Şanlıurfa'da makineleşmenin TNYTNY'yi nasıl düşürdüğünü) araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question