Türkiye'nin mutlak konumuna bağlı olarak, güneyden kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı daralmakta ve buna bağlı olarak genel bir sıcaklık azalması yaşanmaktadır. Bu durum 'enlem-sıcaklık ilişkisi' olarak adlandırılır. Ancak bazı durumlarda yer şekilleri, yükselti ve denize göre konum gibi özel konum şartları bu kuralın dışına çıkılmasına neden olabilir.
Buna göre, aşağıda verilen durumlardan hangisi Türkiye'de enlem etkisine (mutlak konuma) ters düşen bir örnektir?
- AAkdeniz kıyılarında tarım ürünlerinin Marmara kıyılarına göre daha erken olgunlaşması
- BMersin'de öğle vakti güneş ışınlarının geliş açısının Sinop'a göre daha büyük olması
- Kış mevsiminde Karadeniz kıyısındaki Samsun'un, İç Anadolu'daki Ankara'dan daha sıcak olmasıAnswer
- DToros Dağları'nda orman üst sınırının Kuzey Anadolu Dağları'na göre daha yüksekte bulunması
- EHatay'da çizgisel dönüş hızının Zonguldak'a göre daha fazla olması
Answer
Kış mevsiminde Karadeniz kıyısındaki Samsun'un, İç Anadolu'daki Ankara'dan daha sıcak olması enlem etkisine terstir.
Samsun ( K), Ankara'dan ( K) daha kuzeyde yer almasına rağmen kış mevsiminde daha sıcak olması, mutlak konumun (enlem) getirdiği sıcaklık azalması kuralına ters düşer. Bu durum Samsun'un deniz kıyısında yer alması (denizellik) ve Ankara'nın iç kesimde yüksekte kalması (karasallık ve yükselti) gibi özel konum faktörleriyle açıklanır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Enlem-Sıcaklık İlişkisi ve İstisnaları (Özel Konum Etkisi)
Hints
1
Enlem etkisine göre kuzeye gidildikçe sıcaklığın azalması gerekir.
2
Bir yerin daha kuzeyde olmasına rağmen daha sıcak olması enleme ters bir durumdur.
3
Kıyıda yer alan şehirlerin kışın iç kesimlere göre daha ılık olması denizellikle ilgilidir, enlemle değil.
Practice More
İzmir ile Iğdır'ın sıcaklıklarını karşılaştırarak boylam ve yükselti etkilerini inceleyebilirsiniz.
Alternative Method
Şehirlerin enlem değerlerini ve coğrafi konumlarını (kıyı/iç) bir Türkiye haritası üzerinde hayal ederek sıcaklık kıyaslaması yapmak.
Estimated Time:1m 15s