Examkin

Question

Difficulty: Very hardTBMM'nin Genel Görev ve Yetkileri

19821982 Anayasası'nın yasama bölümünde düzenlenen yetki paylaşımı ve denetim mekanizmaları uyarınca; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından "kanun" adı altında kabul edilen hukuki işlemler kural olarak Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimine tabidir. Ancak, anayasal sistemin işleyişi ve devletler arası ilişkilerin mahiyeti gereği bazı işlemler bu genel kuralın dışında tutulmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM tarafından bir "kanun" şeklinde tesis edilmesine rağmen, içeriği bakımından Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne taşınamayacak bir hukuki bağışıklığa sahiptir?

  1. A
    TBMM İçtüzüğü'nün değiştirilmesine ilişkin düzenlemeler
  2. B
    Bütçe ve Kesinhesap kanun tekliflerinin kabul edilmesi
  3. C
    Genel ve özel af ilan edilmesine dair kanunlar
  4. Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanunlarıAnswer
  5. E
    Milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin alınan parlamento kararları

Answer

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanunları, bir kanun niteliğinde olmasına rağmen Anayasa'nın 9090. maddesi gereği yargısal denetim dışı bırakılmıştır.
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanunu, TBMM'nin asli görevlerinden biridir. Ancak 19821982 Anayasası'nın 9090. maddesinin son fıkrasında yer alan 'Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.' hükmü, bu kanun türüne mutlak bir yargısal bağışıklık tanımıştır.

Step-by-Step Solution

1
İşlemlerin hukuki niteliğinin (Kanun/Parlamento Kararı) belirlenmesi
Milletlerarası antlaşma uygun bulma, bütçe ve af işlemleri 'kanun' iken; içtüzük ve vekillik düşürme 'parlamento kararı'dır.
Anayasa, yasama organının yetkilerini kullanırken hangi formda işlem yapacağını açıkça belirtir.
2
Kanunların genel yargısal denetim kuralının incelenmesi
Anayasa m. 148148 uyarınca kanunlar şekil ve esas bakımından Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir.
Normlar hiyerarşisinde üstte yer alan Anayasa'ya uygunluk denetimi hukuk devletinin gereğidir.
3
Özel anayasal bağışıklıkların (İstisnaların) tespiti
Anayasa m. 9090 son fıkra uyarınca milletlerarası antlaşmalar hakkında AYM'ye gidilemez.
Uluslararası hukukta devletin taahhüt altına girdiği metinlerin iç hukukta iptal edilmesinin yaratacağı diplomatik ve hukuki krizleri önlemek amaçlanmıştır.

Key Concept

Yasama İşlemlerinde Yargısal Bağışıklık (Anayasa m. 90)

Hints

1
TBMM'nin yaptığı hangi işlemlerin 'kanun', hangilerinin 'parlamento kararı' olduğunu hatırlayın.
2
Anayasa'nın 9090. maddesindeki uluslararası antlaşmalarla ilgili özel yargı bağışıklığına odaklanın.
3
Bütçe kanununun sadece veto edilemediğini, ancak AYM'ye götürülebildiğini; antlaşma onay kanunlarının ise tam tersine veto edilebildiğini ama AYM'ye götürülemediğini unutmayın.

Practice More

TBMM'nin yargı denetimi dışında kalan diğer parlamento kararlarını (Savaş ilanı, OHAL ilanı gibi) inceleyerek farkları pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

TBMM'nin Genel Görev ve Yetkileri

More questions from this topic