Examkin

Question

Difficulty: Very hardSes Bilgisi

"Yalnızlığına çare ararken ufkunu genişleten bu kitabın sayfaları arasında adeta kaybolmuştu. Sessizce akıp giden saatlerin farkına vardığında artık ne yapacağını bilemiyordu."

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünlü düşmesi
  2. B
    Ünsüz yumuşaması
  3. C
    Ünsüz benzeşmesi
  4. D
    Ünlü daralması
  5. Ünsüz türemesiAnswer

Answer

Metinde 'Ünsüz türemesi' ses olayı bulunmamaktadır.
Metin detaylı incelendiğinde; 'yalnızlığına', 'ufkunu' ve 'kaybolmuştu' kelimelerinde ünlü düşmesi; 'yalnızlığına', 'kaybolmuştu', 'vardığında' ve 'yapacağını' kelimelerinde ünsüz yumuşaması; 'kaybolmuştu' kelimesinde ünsüz benzeşmesi; 'bilemiyordu' kelimesinde ise ünlü daralması görülmektedir. Ancak kelime kökünde bulunan veya ek ile gelen benzer ünsüzlerin yan yana gelmesi (sessizce örneğindeki gibi) bir türeme değildir. Metinde ünsüz türemesi (his-si, hak-kı gibi) örneğine rastlanmaz.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki kelimeleri eklerine ayırarak ünlü düşmesini kontrol et.
'Yalın-ız' > yalnız (ı düştü), 'ufuk-u' > ufku (u düştü), 'kayıp-ol' > kaybol (ı düştü).
Ünlü ile başlayan ek alan bazı kelimelerde veya birleşik kelime oluşumunda orta hece ünlüsü düşer.
2
Ünsüz yumuşaması (p, ç, t, k > b, c, d, g, ğ) olan kelimeleri tespit et.
'Yalnızlık-ı' > yalnızlığı (k>ğ), 'kayıp-ol' > kaybol (p>b), 'vardık-ı' > vardığı (k>ğ).
Sert ünsüzle biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşar.
3
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) olan yerleri bul.
'Kaybolmuş-du' > kaybolmuştu (d>t sertleşti).
Sert ünsüzle biten kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan ek gelirse, ekin başındaki ünsüz sertleşir.
4
Fiillerde '-yor' ekiyle oluşan ünlü daralmasını incele.
'Bile-me-yor' > bilemiyordu (e>i daraldı).
'a' veya 'e' ile biten fiil kök/gövdelerine '-yor' eki geldiğinde bu ünlüler 'ı, i, u, ü'ye dönüşür.
5
Ünsüz türemesi (hak-ı > hakkı gibi) olup olmadığını kontrol et.
'Sessizce' kelimesi 'ses' köküne '-siz' eki gelmesiyle oluşmuştur, harf türememiştir.
Bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında veya başka bir kelimeyle birleştiğinde sonundaki ünsüz ikizleşir, ancak burada böyle bir durum yoktur.

Key Concept

Türkçede Ses Olayları (Düşme, Yumuşama, Benzeşme, Daralma, Türeme)

Practice More

Ünlü daralmasının sadece '-yor' ekiyle değil, 'de-', 'ye-' ve 'ne' kelimelerinde de (diye, yiyecek, niye) oluşabileceğini hatırlayın.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Ses Bilgisi

More questions from this topic