Question

Difficulty: HardCemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından Anadolu ve İstanbul'da Türk ve Müslüman unsurlar tarafından kurulan milli varlığa zararlı cemiyetler, ülkenin kurtuluşu için bağımsızlık mücadelesi yerine farklı kurtuluş reçeteleri ve siyasi stratejiler ileri sürmüşlerdir.

Bu cemiyetlerin benimsedikleri ilkeler, faaliyet alanları ve hedefleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi milli varlığa düşman cemiyetlerin genel özelliklerinden veya savundukları görüşlerden biri değildir?

  1. A
    Ülkenin içinde bulunduğu buhrandan ancak güçlü bir devletin himayesi ve mandater yönetimi altına girilerek çıkılabileceğini savunma
  2. B
    Kurtuluşun saltanat ve hilafet makamının emir ve direktiflerine kayıtsız şartsız itaat etmekle mümkün olacağını ileri sürme
  3. C
    Anadolu'da başlayan Kuva-yı Milliye hareketini İttihatçıların yeni bir macerası olarak nitelendirip silahlı direnişi gayrimeşru ilan etme
  4. Wilson İlkeleri'ndeki self-determinasyon esasına dayanarak işgallere karşı bölgesel kongreler düzenleme ve Kuva-yı Milliye birliklerini teşkilatlandırmaAnswer
  5. E
    Yayımladıkları fetva, risale ve basın organları aracılığıyla halkın Heyet-i Temsiliye ve milli harekete destek vermesini engellemeye çalışma

Answer

Wilson İlkeleri'ndeki self-determinasyon esasına dayanarak işgallere karşı bölgesel kongreler düzenleme ve Kuva-yı Milliye birliklerini teşkilatlandırma
Wilson İlkeleri'nin çoğunluk esasına (self-determinasyon) dayanarak hak aramak, bölgesel kongreler düzenlemek ve Kuva-yı Milliye birliklerini teşkilatlandırmak Müdafaa-i Hukuk, Redd-i İlhak, Trabzon Muhafaza-i Hukuk gibi milli (yararlı) cemiyetlerin temel faaliyetleridir. Türk ve Müslümanlar tarafından kurulan milli varlığa zararlı cemiyetler ise silahlı direnişi tehlikeli bulmuş, İtilaf Devletleri'ne karşı çıkılmaması gerektiğini savunmuş ve direnişi engellemeye odaklanmışlardır.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökünün hedef kitlesini ve kavramsal sınırlarını belirleme
Mondros sonrası Türk ve Müslümanlar tarafından kurulan milli varlığa zararlı cemiyetlerin (Sulh ve Selamet-i Osmaniye, Teali-i İslam, İngiliz Muhipleri, Wilson Prensipleri, Hürriyet ve İtilaf vb.) temel amaç ve stratejileri analiz edilmelidir.
Milli varlığa zararlı cemiyetler ile milli (yararlı) cemiyetlerin kuruluş gerekçeleri ve yöntemleri taban tabana zıttır.
2
Milli varlığa zararlı cemiyetlerin benimsediği stratejileri değerlendirme
Bu cemiyetler bağımsızlık savaşına inanmamış; kurtuluşu manda ve himayede (İngiliz/Amerikan mandası), padişah ve halifeye kayıtsız itaatte aramış, Kuva-yı Milliye hareketini İttihatçıların macerası sayarak aleyhte fetva ve bildiriler yayımlamışlardır.
Zararlı cemiyetlerin tümü ulusal bağımsızlık ve silahlı halk direnişine karşı durmuşlardır.
3
Seçeneklerdeki faaliyetleri cemiyet türleriyle eşleştirme
Wilson İlkeleri'ne (nüfus çoğunluğuna) dayanarak bölge haklarını savunmak, kongreler tertip etmek ve Kuva-yı Milliye birliklerini doğrudan kurup desteklemek Trakya-Paşaeli, Vilayat-ı Şarkiye, Redd-i İlhak, Kilikyalılar gibi 'Milli Varlığa Yararlı Cemiyetler'in özelliğidir.
Milli varlığa düşman cemiyetler işgallere karşı silahlı direniş veya milli kongreler düzenleme yoluna gitmemiştir.

Key Concept

Milli varlığa zararlı cemiyetlerin teslimiyetçi, mandacı ve hilafet yanlısı politikaları ile yararlı cemiyetlerin direnişçi ve ulusalcı yöntemleri arasındaki temel farklar.

Hints

1
Milli varlığa zararlı cemiyetlerin işgaller karşısındaki tutumu ile halkın kurduğu Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerinin yöntemlerini karşılaştırınız.
2
Zararlı cemiyetler teslimiyetçi veya mandacı bir yol izlerken, Kuva-yı Milliye ve kongreler sürecini kimlerin örgütlediğini düşününüz.
3
Bölgesel hak iddiaları, kongre organizasyonları ve silahlı milis birlikleri (Kuva-yı Milliye) doğrudan milli varlığa yararlı cemiyetlerin icraatıdır.

Practice More

Sulh ve Selamet-i Osmaniye, İngiliz Muhipleri ve Wilson Prensipleri cemiyetlerinin ortak paydaları ile savundukları temel kurtuluş reçetelerini özetleyen bir karşılaştırma tablosu inceleyiniz.

Alternative Method

Cemiyetleri 'Bağımsızlık Yanlıları (Yararlı)' ve 'Teslimiyet/Mandacılık Yanlıları (Zararlı)' olarak iki zıt sütuna ayırınız. Kuva-yı Milliye ve kongre toplama faaliyetlerinin yalnızca bağımsızlık yanlısı yararlı cemiyetler sütununda yer alabileceğini tespit ediniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question