Türkiye'de Nüfus ve Yerleşme
563 questions
Türkiye'de nüfusun yapısal özellikleri incelendiğinde, ortanca yaşın (median yaş) yıllar içindeki değişimi ülkenin demografik dönüşümü hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. yılında olan ortanca yaşın, yılı verilerine göre seviyelerine yükselmiş olması, Türkiye nüfusuyla ilgili aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?
Anadolu'nun iç kesimlerinde yer alan bir ilçede, son yıllarda hızlanan dışa göç hareketlerini inceleyen bir araştırmacı, göç eden ailelerle yaptığı mülakatlar sonucunda göç kararında etkili olan şu temel nedenleri tespit etmiştir:
I. İlçedeki sağlık ocağı ve devlet hastanesinde uzman hekim ile donanım eksikliği yaşanması
II. Göç edilen büyükşehirdeki organize sanayi bölgesinin geniş ve düzenli iş imkânları sunması
III. İlçede yaygın olan kuru tarım faaliyetlerinde verimin iklim koşullarına bağlı olarak istikrarsız olması
IV. Büyükşehirlerdeki üniversite, mesleki eğitim kurumları ve sosyokültürel etkinliklerin çeşitliliği
Araştırmacı, göç sürecini yönlendiren bu faktörleri 'itici güçler' (kaynak yörenin olumsuzlukları) ve 'çekici güçler' (hedef yörenin cazip yönleri) olarak sınıflandırmak istemektedir.
Buna göre, numaralanmış tespitlerin itici ve çekici faktörler olarak doğru sınıflandırılması aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
Türkiye'de İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde su kaynaklarının yetersizliği ve yer şekillerinin düz olması, kırsal yerleşmelerin su noktaları çevresinde yoğunlaşarak "toplu yerleşme" dokusu kazanmasına neden olmuştur. Ancak son yıllarda bu bölgelerin bazı kesimlerinde uygulanan tarımsal projeler ve teknolojik gelişmeler, yerleşme dokularında değişimlere yol açmaktadır. Buna göre, aşağıdaki gelişmelerden hangisinin bir bölgedeki kırsal yerleşme dokusunu toplu yapıdan daha gevşek veya yayılmış bir yapıya dönüştürmesi beklenir?
Türkiye'de kırsal yerleşmelerin dokusu üzerinde yer şekilleri, su kaynakları ve ulaşım hatları gibi unsurlar belirleyicidir. Bazı köylerde meskenler; bir yolun iki tarafında, bir akarsu yatağı boyunca veya bir vadi tabanında hat şeklinde sıralanmışlardır.
Bu şekilde bir hat üzerinde uzanan kırsal yerleşme dokusu aşağıdakilerden hangisidir?
Aşağıdaki tabloda, Türkiye'deki bir yöreye ait aritmetik ve fizyolojik nüfus yoğunluğu değerleri verilmiştir:
| Nüfus Yoğunluğu Türü | Değer (Kişi / ) |
|---|---|
| Aritmetik Nüfus Yoğunluğu | |
| Fizyolojik Nüfus Yoğunluğu |
Sadece tablodaki veriler dikkate alındığında, bu yöre ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur?
Yerleşme coğrafyasında konutların; bir akarsu vadisi, ana ulaşım güzergâhı veya kıyı şeridi gibi dar ve uzun bir hat üzerinde sıralanmasıyla oluşan dokuya 'çizgisel (lineer) yerleşme' adı verilir. Bu yerleşmelerde arazi yapısı veya beşerî unsurlar yerleşmenin alansal olarak genişlemesini kısıtlayarak onu belli bir doğrultuya zorlar.
Buna göre, Türkiye'nin fiziki ve beşerî özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerin hangisinde çizgisel yerleşme dokusunun gelişmesi beklenmez?
Türkiye'de iç göç hareketleri, illerin nüfus yapılarını (cinsiyet oranı, yaş dağılımı vb.) doğrudan etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Genellikle ekonomik nedenlerle gerçekleşen bu hareketlilik, hem göç edilen hem de göçü gönderen yerlerin demografik özelliklerini belirgin şekilde değiştirir.
Buna göre, uzun yıllar boyunca yoğun bir şekilde dışarıya göç veren bir yörenin nüfus yapısında aşağıdaki durumlardan hangisinin ortaya çıkması beklenir?
Türkiye'de 'li yılların başından itibaren nüfus artış hızının hedeflenen seviyelerin altına düşmesi ve nüfusun yaşlanma eğilimine girmesi, devletin nüfus politikalarında "nüfus artış hızını yükseltme" yönünde bir değişikliğe gitmesine yol açmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi günümüzde ( yılı itibarıyla) Türkiye'de uygulanan nüfus politikalarının temel hedefleri arasında yer *almaz*?
Türkiye'de iç göç hareketleri, genellikle çalışma çağındaki dinamik nüfusun katılımıyla gerçekleşmektedir. Bu durum, göç veren kırsal yöreler ile göç alan kentsel merkezler arasında belirgin demografik ve ekonomik farklılıkların oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Buna göre, yoğun şekilde dışarıya göç veren bir kırsal yerleşim biriminde, bu sürecin bir sonucu olarak aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?
Türkiye'nin nüfus yapısı, demografik dönüşüm süreciyle birlikte nitelik ve nicelik bakımından önemli değişimler geçirmektedir. Bu süreçte nüfusun yaş gruplarına dağılımı, ortanca yaş ve bağımlılık oranları ülkenin sosyal ve ekonomik planlamaları için temel teşkil etmektedir.
Aşağıdaki tabloda Türkiye'nin belirli yıllardaki yaş grubu oranları ve ortanca yaş değerleri verilmiştir:
| Yıl | Yaş (%) | Yaş (%) | Yaş (%) | Ortanca Yaş |
|---|---|---|---|---|
| (Tahmin) |
Bu veriler ve Türkiye'nin güncel demografik eğilimleri dikkate alındığında, nüfusun yapısal özelliklerine dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?
Türkiye'de fizyolojik nüfus yoğunluğu, toplam nüfusun tarım alanlarına bölünmesiyle elde edilir. Aritmetik nüfus yoğunluğu ile fizyolojik nüfus yoğunluğu arasındaki farkın fazla olduğu yerlerde yer şekilleri engebeli, tarım alanları ise toplam yüz ölçümüne göre oldukça dardır.
Buna göre, aşağıda verilen coğrafi bölümlerin hangisinde aritmetik nüfus yoğunluğu ile fizyolojik nüfus yoğunluğu arasındaki farkın diğerlerine göre daha fazla olması beklenir?
Türkiye'de köy altı yerleşmeleri, yürütülen ekonomik faaliyetin sürekliliğine bağlı olarak 'kalıcı' veya 'geçici' yerleşmeler olarak ikiye ayrılır.
Buna göre, aşağıdaki yerleşmelerden hangisi tarımsal faaliyetlerin ön planda olması nedeniyle yıl boyunca ikamet edilen 'kalıcı' köy altı yerleşmelerine örnek gösterilebilir?
Türkiye'de köy altı yerleşmeleri, kuruldukları bölgenin coğrafi özelliklerine ve yürütülen temel ekonomik faaliyetin türüne göre farklı isimler almaktadır. Özellikle Ege Bölgesi kıyılarında deniz balıkçılığına dayalı olarak kurulan ve genellikle geçici nitelik taşıyan yerleşmeler bulunmaktadır. Temel geçim kaynağı balıkçılık olan bu köy altı yerleşme tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye'nin kırsal yerleşme dokusu üzerine araştırma yapan bir coğrafyacı, Batı Karadeniz Bölümü'nde yer şekillerinin engebeli, tarım alanlarının ise küçük ve parçalı olması nedeniyle ortaya çıkmış özel bir yerleşme tipini incelemektedir. Bu yerleşmelerde birkaç mahallenin idari olarak birleştiği, hane sayısının az olduğu ancak tarımsal faaliyetlerin sürekliliği sebebiyle yıl boyunca ikamet edildiği tespit edilmiştir.
Paragrafta özellikleri ve yayılış alanı belirtilen bu köy altı yerleşme tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye'de köy altı yerleşmeleri, insanların ekonomik faaliyetlerini sürdürme biçimlerine ve bu yerleşmelerde kalış sürelerine göre "kalıcı" ve "geçici" yerleşmeler olarak iki ana gruba ayrılmaktadır. Kalıcı yerleşmelerde temel ekonomik faaliyet genellikle tarım iken, geçici yerleşmelerde hayvancılık ön plandadır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yıl boyunca ikamet edilen ve ekonomik faaliyetlerin süreklilik arz ettiği kalıcı köy altı yerleşmelerinden biridir?
Türkiye'de köy altı yerleşmelerinin sınıflandırılmasında temel kriterlerden biri, bu yerleşmelerin yıl boyunca mı yoksa sadece yılın belirli bir döneminde mi kullanıldığıdır. Buna göre, hayvancılık faaliyetlerine bağlı olarak kurulan ve genellikle yılın sadece bir kısmında kullanılan "geçici" yerleşmelerden biri aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye coğrafyasında kırsal yerleşmelerin büyük bir bölümü su kaynakları ve yer şekilleri gibi doğal faktörlerin etkisiyle kendiliğinden gelişmiş olsa da; bazı köylerde yerleşme dokusu, belirli bir idari karar veya proje dahilinde şekillendirilmiştir. Bu tip yerleşmelerde sokakların genellikle birbirini dik kesecek şekilde düzenlendiği ve meskenlerin belirli parseller üzerine nizamlı bir biçimde yerleştirildiği görülür.
Bu özelliklere sahip bir kırsal yerleşmenin dokusu aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?
Türkiye'de kırsal yerleşmelerin dokusu üzerinde yer şekillerinin uzanışı, su kaynaklarının dağılımı ve ekonomik faaliyetlerin türü belirleyicidir. Yer şekillerinin sade olduğu düzlük alanlarda, yerleşme çekirdeğinin bir meydan, okul, cami veya çarşı gibi ortak bir merkezin çevresinde halkalar şeklinde genişlemesiyle oluşan doku tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Kentsel fonksiyonlar, şehirlerin büyüme hızını ve göç çekme potansiyelini doğrudan etkiler.
Başlangıçta küçük bir kırsal yerleşme iken, sınırları içerisinde tespit edilen stratejik bir enerji kaynağının üretime geçmesi ve bu kaynağı işleyen büyük ölçekli sanayi tesisinin (rafineri) kurulmasıyla birlikte fonksiyonel değişime uğrayarak hızla gelişen kentsel merkezimiz aşağıdakilerden hangisidir?
Şehirlerin gelişip büyümesinde tarım, sanayi, ticaret ve turizm gibi çeşitli ekonomik faaliyetler rol oynamaktadır. Ancak bazı şehirlerin gelişiminde ve göç çekmesinde ekonomik faaliyetlerden ziyade, alınan siyasi kararlar ve üstlendikleri yönetim görevleri çok daha belirleyici olmuştur. Küçük bir yerleşim yeri iken, üstlendiği 'idari fonksiyon' (yönetim merkezi olma) sayesinde hızla büyüyerek günümüzde ülkenin en kalabalık şehirlerinden biri hâline gelen kentimiz aşağıdakilerden hangisidir?